شايد يكى از دليل‌هايى كه موضوع قبله و احكام مربوط به آن را با آرا و ديدگاه‌هاى گوناگون رو به رو ساخته و آن را در رديف بحث‌هاى جنجالى فقهى درآورده است،نقص ابزار فنى و ابتدايى بودن دستگاه‌هاى مربوط به نجوم و هيئت در روزگاران قديم باشد.

آنچه مسلم است واجب بودن استقبال قبله در عبادت‌هاست؛اما در چگونگى استقبال،اختلاف‌هاى بسيارى وجود داردكه اينك به گونؤفشرده به مباحثى از قبله اشاره مى‌كنيم:

محقق حلّى دربارؤ قبله مى‌نويسد:

براى كسى كه در مسجد است،كعبه و براى كسى كه در حرم است،مسجد و براى كسى كه خارج از حرم است،حرم قبله به شمار مى‌رود. و جهت كعبه،قبله است،نه ساختمان آن و اين قول مشهور است. (٧٦)

همين قول در مبسوط،خلاف،الجمل و العقود،اصباح، مهذب البارع (٧٧)و مراسم (٧٨)آمده است. در مسالك الافهام،اين قول، به بسيارى از علما نسبت داده شده است.

در ذكرى و روضة البهيه،به بيشتر علما،نسبت داده شده در مجمع البيان به اصحاب و در خلاف ادعاى اجماع شده است. (٧٩)

شيخ مفيد مى‌نويسد:

قبله،كعبه و سپس مسجد،براى كسى كه دور است؛چرا كه توجه به مسجد،به مانند توجه به كعبه است... و هر كه از كعبه دور و خارج از مسجد الحرام باشد و به مسجد الحرام توجه كند،گويى به كعبه توجه كرده است. (٨٠)

سيد ابوالمكارم بن زهره مى‌نويسد:

قبله، كعبه است و هر كه آن را ببيند، توجه به آن بر او واجب است و آن كسى كه مسجد الحرام را ببيند و كعبه را نبيند،توجه به مسجد الحرام بر او واجب است و

(٧٦)شرايع الاسلام،ج ١،ص ٥١.
(٧٧)جواهر الكلام، ج ٧، ص ٣٢٠.
(٧٨)مراسم، چاپ شده در: جوامع الفقهيه،ص ٥٧٠.
(٧٩)جواهر الكلام، ج ٧، ص ٣٢٠.
(٨٠)همان مدرك، ص ٣٢١،به نقل از مقنعه.