فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٢ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى
پاك كردن چيزهاى نجس شده تخصيص زد.
وى، پس از بيان نكتههايى دربارؤآب به كار برده شده و مسأله فشردن،در ادامه، مىنويسد:
برابر ديدگاه ما، يعنى واجب نبودن فشردن چيزهاى نجس شده، تمامى چيزهايى كه آب قليل به آن مىرسد، مانند كاغذ، گل،سنگهاى منفذدار،ميوههاى نيم خورده و شكسته شده،در خور پاك شدن خواهند بود و در اصل،همين نكته،يكى از دليلهاى درستى نظر ماست؛ زيرا اگر در پاك كردن،فشردن آنها لازم باشد، بايستى تمام موارد ياد شده و مانند آنها،در خور پاك كردن نباشند؛چرا كه فشردن آنها ممكن نيست و اين امر،مستلزم،فشار و سختى و زيان خواهد بود و زيان و سختى نيز، از نظر عقل و شرع مردود است.
از سوى ديگر، با قاعده آسانگيرى ناسازگارى دارد. افزون بر اين، نابودى اموال را در پى خواهد داشت؛ زيرا در بيشتر وقتها،به ويژه براى مردمان حجاز،در صدر اسلام و يا باديه نشينان دامدار،دسترسى به آب جارى و كر،ممكن نبود و اگر ما، فشردن را لازم بشمريم، مىبايست،تمامى چيزهاى نجس شده را در مثالهاى ياد شده و نمونههاى آن،به دور افكند و اين با روح شريعت،ناسازگار است.
محقق در پايان مىنويسد:
قانون آسانى و آسانگيرى در شريعت،اقتضاى آن دارد كه هر چيزى با آب پاك شود اعم از آن كه فشار صورت بگيرد،يا نگيرد. افزون بر اين،با دليلهاى پاك كننده بودنآن، به طور مطلق، مگر آن كه يقين به پاك نبودن آن به نص،يا اجماع و مانند آن داشته باشيم،در اين جا كه يقين به پاك نبودن،در صورت نفشردن نداريم،واجب نبودن فشردن، ثابت مىشود. (٧٤)
محقق در زبدةالبيان،ذيل آيه ٤ سوره مدثر: {و ثيابك فطهّر } انجام امر به پاك كردن را تنها با آب مىداند و صدق انجام امر را بدون فشردن ذكر كرده،بنابراين، فشردن، لزومى ندارد.
(٧٤)مجمع الفائده و البرهان،ج ١،ص ٣٣٣ ـ ٣٣٨.