فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٢ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى

١. عموم آيه تيمم :«فتيمّموا صعيداًطيّباً.» (٤٧)

٢. اطلاق اخبار وارده در باب تيمم.

٣. عموم آيه وقت: «أقم الصلوة لدلوك الشمس إلى غسق الليل و قرآن الفجر إنّ قرآن الفجر كان مشهوداً.» (٤٨)

٤. اطلاق اخبار وارده در باب‌هاى مراقبت.

٥. اخبارى كه دلالت بر برتر بودن گزاردن نماز در اول وقت و پاره‌اى بر تعين اول وقت دارند.

٦. روايات صحيحه وارده:

آب و خاك،از پاكى‌هايند،«تيمم،يكى از دو پاك كننده‌هاست»،«خاك به منزله آب است و تا ده سال،مى تواند اقتضاى طهارت داشته باشد»، «پروردگار آب و پروردگار خاك،يكى است. (٤٩)

٧ . روايات صحيحؤديگرى كه دلالت دارند بر اين كه اگر كسى با تيمم نماز گزارد و آب پيدا كرد، نمازش صحيح است و يا اگر پس از نماز گزاردن، آب پيدا كرد، دو باره گزاردن نماز، بر او نيست و روايتى كه نماز شب و روز را با يك تيمم جايز مى‌داند و...

٨. به تنگنا افكندن، حرج و سختى، به حكم عقل و نقل پذيرفته نيست.

٩. رعايت تنگى وقت كه در جايز بودن تيمم،معتبر شمرده است، به دشوارى و سختى مى‌انجامد،در حالى كه شريعت اسلامى ما، بر آسان‌گيرى استوار است.

١٠. فرق گذاردن در وقت‌هاى نماز، بين آب و خاك، امر بعيدى است.

سپس محقق اردبيلى، دليل‌هاى مخالفان جايز بودن تيمم را در فراخى وقت برمى‌شمرد و يك به يك پاسخ مى‌دهد: