فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤٠ - پارهاى از آراى ويژؤ محقق اردبيلى و سنجيدن آنها با ديدگاههاى ديگر فقيهان محمّدعلى برزنونى

صحيح است و آيا با فراخى وقت نماز، تيمم صحيح است، يا خير؟ در اين مسأله شك است و استوارتر نادرستى آن است. (٣٩)

علامه حلّى، در تبصره، در مسأله تيمم در حال فراخى، دو قول جايز بودن و نبودن را ياد مى‌كند و از سخن وى، چنين برمى‌آيد كه نظر وى، جايز نبودن است.

همو، در ارشاد الاذهان، واپس انداختن تيمم را تا آخر وقت نماز،سزاوارتر مى‌داند. (٤٠)

شهيد ثانى مى‌نويسد:

تيمم، بايد در آخر وقت نماز باشد،به گونه‌اى كه از وقت، به اندازؤ انجام فعل تيمم و ديگر شرايط نماز و به اندازه گزاردن نماز، با تمامى ويژگى‌ها، و باقى ماندن اين اندازه از وقت را بداند،يا گمان به باقى ماندن اين اندازه از وقت،پيدا كرده باشد. اگر خلاف آن ظاهر شده بر او نيست كه دوباره بگزارد.

اگر اميد به پيدا كردن آب نداشته باشد، مستحب است آخر وقت تيمم كند،بنابر مشهورترين گفته‌ها در بين پسينيان.

ديدگاه دوم كه مصنف [شهيد اول] در ذكرى برگزيده و سيد مرتضى و شيخ طوسى بر آن ادعاى اجماع كرده‌اند اين است كه: چه اميد به پيدا شدن آب داشته باشد،چه نداشته باشد،بايد تيمم در آخر وقت باشد. (٤١)

صاحب جواهر، پس از آوردن گفته‌هاى مخالفان جايز بودن تيمم در آغاز وقت، جايز نبودن را حجّت مى‌داند و دليل‌هاى آن را شهرت، احتياط و طهارت اضطرارى بودن تيمم و اخبار وارد شده ياد مى‌كند. (٤٢)

در معتقد الاماميه آمده است:

...و تيمم روا نبود، مگر در آخر وقت نماز. دليلش آن است كه اين طهارت را