فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢٣ - داد و ستد خردسالان درنگاه محقق اردبيلى محمد رحمانى

در اين مساله اجماع ثابت نيست، زيرا محقق اردبيلى،مخالفت كرده و در برداشتن قانون بازداشتن خردسال از داد و ستد و... به رشد او بسنده كرده و همچنين قاضى.

محقق اردبيلى در اين باره مى‌نويسد: و الاجماع مطلقا غير ظاهر. (٧٠)

اجماع در اين مساله جباطل بودن داد و ستد خردسال‌ج ظاهر نيست، مطلقا، چه منقول و چه محصل.

آقاى اراكى مى‌نويسد:

گرچه به اجماع منقول بر اين مساله استدلال شده ولكن، اجماع محصل كه وجود ندارد و اجماع منقول نيز حجت‌نيست. (٧١)

و اما اشكال كبروى: بر فرض اين كه اجماعى در اين مساله وجود داشته باشد، حجت نيست؛ زيرا مدركى است و بى‌شك‌اجماع مستند به آيات و روايات است.

تا به كنون، با درستى قول اول، دوم و سوم روشن گرديد؛ زيرا دليلهايى كه براى اثبات آن ديدگاهها اقامه شده، نه تنها آنها را اثبات نمى‌كنند، بلكه برخى از آنها موافق قول چهارم(ديدگاه اردبيلى) هستند.

دليلهاى ديدگاه محقق اردبيلىافزون بر آيات و روايات دسته سوم كه بر شرط بودن رشدفكرى خردسال در اثر داشتن تصرفهاى او دلالت داشت، رواياتى وجود دارد كه ممكن است بر شرط بودن رشد به آنهااستدلال گردد، از جمله: ١. «السكونى عن ابى‌عبداللّه‌، عليه السلام، قال نهى رسول اللّه‌،صلى اللّه‌ عليه و آله، عن كسب الاماء فانها ان لم‌تجد زنت الا امة قد عُرفت بصنعة يد، و نهى