فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٢ - گفت وگو با محققان مجمع الفائدة و البرهان حجت الاسلام و المسلمين حاج شيخ على پناه

تنوع، معلومات خوبى به خواننده مى‌دهد.

٨. آزادگى دراظهار فتوا و نظر: از ايشان نقل شده است: «احوط آن است كه فقيه و مجتهد، آنچه را از دليلها فهمد ودرك مى‌كند، به همان فتوا دهد، هر چند مخالف مشهود باشد.»البته خلاف اجماع را به فرض تحقق، روانى داند.

مرحوم صاحب روضات الجنات (ج٨٣/١) و مرحوم اليارى دربهجة الامال (ج١١٢/٢) نوشته‌اند:«برخى بر روش استنباطى محقق اردبيلى خرده گرفته و گفته‌اند: او از روش پسنديده فقهاى گذشته خارج شده‌است؛ چرا كه دقتهاى فلسفى را در استنباطهاى خود، دخالت داده است.»

بايد گفت:

نخست اين كه: ايشان معصوم نبوده است.

دو اين كه: كتابى كه مورد توجه بزرگان فقهاء و شخصيتها برجسته علمى شيعه و حتى سنى قرار گرفته و از آن تجليل‌كرده‌اند كه كتابى است با تحقيقات عميق و دقتهاى وثيق كه در كم‌تر كتابى مى‌توان يافت، سزاوار نيست به خاطر آن‌كه در برخى موارد مطالب دقيق فلسفى در آن به كار رفته است، آن را به باد انتقاد گرفت

سه اين كه: فقهايى مانند مرحوم سيد عامل، صاحب مدارك‌و مرحوم شيخ حسن، صاحب معالم و ديگران از اين روش پيروى كرده‌اند و بر همين روش، به استنباط پرداخته‌اند.

فقه اهل‌بيت: محقق اردبيلى فتاواى نادره بسيار دارند، به‌نظر شما منشا اين فتاوا چيست؟