فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٢ - بررسى فقهى حكم عده زنان بدون رحم آيت اللّه محمد مؤمن
اطهار ان كانت ممن تحيض و ان لمتكن تحيض لعارض و مثلها فى السن من تحيض اعتدت منه بثلاثة اشهر و ان كانت قد است وفت خمسين سنة و ارتفع عنها الحيض و آيست منه لميكن عليها عدة من طلاق.» (٣)
هر گاه مردى زن آزاد [ غير كنيز ]خود را، پس از آميزش جنسى، طلاق دهد، بر آن زن واجب است كه به اندازه سه پاكى عده نگهدارد، اگر از كسانى است كه حيض مىشوند و اگر از كسانى باشد كه در پى عارضهاى عادت نمىشود، در حالى كه همسالان او قاعدگى دارند، سه ماه عده نگه مىدارد و اگر پنجاه سالگى را پشتسر نهاده و قاعدگى از او رخت بربسته و اميدى بدان نيست، چنين زنى عده طلاق ندارد.
همان گونه كه مىبينيد، اين عبارات، معيار را در سن قاعدگى بودن و بالاتر از پنجاه سالگى و رخت بربستن عادت ماهانه مىداند. نتيجه آن واجب بودن عده در موضوع سخن ماست. البته مىتوان گفت كه: اين عبارت، بر اساس چيزى است كه در آن زمان متعارف بوده است. [ برداشتن رحم در آن روزگار نبوده و تنها برخى بيماريها باعث قطع غير طبيعى قاعدگى مىگرديده است. ] اين جمله كه «حيض از او رخت بربسته و از آن نااميد گشته» رساننده رمز و راز واجب نبودن عده است كه در محل بحث ما نيز، يافت مىشود و نتيجهاش آن است كه عدهاى بر او نيست.
مرحوم صدوق، در باب طلاق از «مقنع» مىنويسد :
«و اعلمان خمسا يطلقن على كل حال: الحامل المبين حملها و الغائب عنها زوجها و التى قد يئست من المحيض او لمتحض و هو على وجهين: ان كان مثلها لاتحيض فلا عدة عليها و ان كان مثلها تحيض فعليها العدة ثلاثة اشهر.» (٤)
(٣)المقنعه، شيخ مفيد، ص ٥٣٢ چاپ انتشارات اسلامى، وابسته به جامعه مدرسين، قم .
(٤)مقنع، شيخ صدوق، ص٢٩، چاپ در «الجوامع الفقهيه».