فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩٣ - بررسى فقهى حكم عده زنان بدون رحم آيت اللّه محمد مؤمن
بدان كه پنج دسته از زنان را مىتوان در هر حال، طلاق داد:
زن باردارى كه آبستنى وى روشن باشد، زنى كه شويش ناپيداست، زنى كه با او آميزشى انجام نگرفته است و زنى كه از قاعدگى نااميد گشته يا عادت نمىشود كه اين خود، به دو گونه است: اگر همانندهايش نيز عادت نمىشوند، عدهاى بر او نيست، ولى اگر قاعدگى دارند، بر او سه ماه عده است.
در اين عبارت، تصريحى به اين نشده كه سن معتبر است، از اين روى، اگر جمله «اگر همانندهاى وى عادت نمىشوند» را به گونهاى تفسير كنيم كه عادت نشدن ناشى از درآوردن رحم با عمل جراحى ياد شده را نيز، در برگيرد، رساننده اين خواهد بود كه چنين زنى عدهاى بر او نيست. درست مانند كسى كه سن قاعدگى را پشتسر نهاده است. البته ظاهر آن است كه چنين عبارتى، به وضع موجود در آن روزگار بر مىگردد، ولى با اين همه، اشارتى به رمز و راز حكم عده، عبارات پيشين، دارد.
مرحوم شيخ طوسى، در بخش عدهها از كتاب «نهايه» مىنويسد:
«و اذا دخل بها ثم اراد طلاقها فان كانت لمتبلغ المحيض و مثلها لاتحيض و حد ذلك ما دون التسع سنين لميكن عليها منه عدة ... و ان كانت لاتحيض و مثلها تحيض كان عليها ان تعتد بثلاثة اشهر فاذا مضت فقد بانت منه و ملكت نفسها.» (٥)
هرگاه با زنى آميزش كرده و سپس بخواهد او را طلاق دهد، اگر به سن عادت نرسيده و همسالان او نيز عادت نمىبينند(كه ميزان سن چنين كسى كمتر از نه سال است) عدهاى بر او نيست .. و اگر عادت نمىشود، در حالى كه همسانهايش عادت ماهانه دارند، بر اوست كه سه ماه عده نگهدارد، پس از اين درنگ، از همسر خويش جدا گشته و اختيار با خودش خواهد بود.
(٥)النهاية و نكتها، شيخ طوسى، ج٢، ص٤٧٦، چاپ موسسه النشر الاسلامى، وابسته به جامعه مدرسين قم، رجب المرجب ١٤١٢ هـ.ق .