فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٠ - وجوه شرعى در نظام اسلامى میزگرد محّمد محمّدی گیلانی
نپذيرفت از قرينه خارجى قرآن مىتواند بهره ببرد؛ زيرا عين اين تعبير، در «فىء» آمده است. بدون شك «فىء» مال امام است و كسى نظر مخالف ندارد. عين همين تعبير در آيه خمس آمده است:
«للّه و للرسول و لذي القربى و اليتامى و المساكين.»
پس، اين سه قسم دوم، در عرض نيستند بلكه در طول هم هستند. و در طول بودن اين جا به معناى جهت مصرف بودن است و ولى اينها امام است؛ از اين روى، ذكر اينها براى بيان اين نكته است كه آنچه به اينان داده مىشود، نه به عنوان اشخاص است، بلكه به اين معناست كه اينان چون ولى امر آنها هستند، در اختيار اينها و در ملكيت اين منصب كه شخصيتحقوقى است قرار داده شده كه صرف در اين جهات بشود. ذكر اينها، بيان مصرف است كه همان فرمايش امام، عليه الرحمة، باشد.
خلاصه، حذف «لام» در سه قسم دوم و عدم تكرار «لام» به خصوص با توجه به آيه باب فىء و انفال، اين مطلب را روشن مىكند كه اين سه موضوع، به عنوان مصرف هستند. اين كه گفته شده: براى خدا و رسول،صلىاللّه عليه و آله،، خدا و رسول كه نياز ندارند، براى مصارف شخصى مصرف كنند.
پس به جهت اين است كه در جهاتى كه ذكر كرده صرف شود.
اما دليل روشنتر از اينها خود روايات است. وقتى در اين بحث، به روايات مراجعه داشتم، قرائن زيادى را پيدا كردم؛ يعنى هم قرائن لفظى در روايات بود و هم عمل خارجى شيعيان اين را تاييد مىكرد.
در قرائن لفظى رواياتى است كه امام،عليه السلام، فرموده است: «الخمس لنا و الانفال لنا.»يعنى هر دو را در يك سياق بيان كرده است. يا با تعبير «لنا الخمس و لنا الانفال»آمده است و يا فرموده است: «للقائم بامور المسلمين»اين تعابير كل خمس را در بر مىگيرند. نفرموده است «نصف الخمس لنا و نصفه