فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٠ - جايگاه فقه در انديشه دينى سيّد مرتضى تقوى
موقعيت هر يك از نظامهاى سه گانه در درون دين
محور اصلى دين، همان عقايد دينى است. آنچه كه دين به خاطر آن آمده است و سرلوحه دعوت خود قرار داده است، چيزى نيست جز ايمان به خداوند به عنوان مبدا و مبدع عالم و ايمان به معاد و ادامه زندگى در جهان آخرت و ايمان به نبوت و سفارت پيامبر، يعنى سه اصل: توحيد، معاد، و نبوت.
دين تنها راه صلاح و فلاح واقعى انسانها را اين مىداند كه غرق در هواها و هوسهاى زندگى محدود دنيا نشوند و بدانند كه عالم و آدم بى حساب آفريده نشدهاند. ايمان بياورند به آفريننده هستى و ادامه هستى در جهانى ديگر و به صورتى ديگر و در اين باره گفتار پيامبر را تصديق كنند. معتقد ساختن انسانها به يك چنين زندگى، عالىترين هدف دين است.
و اما وظيفه اصلى عناصرتربيتى اخلاقى و تشريعى دين، همانا تثبيت و استحكام عناصر اعتقادى دين نزد دينداران است. پايبندى به انبوه حلالها و حرامها در زندگى و شناسايى فضيلتها و رذيلتها وسيلهاند براى صيقلى دادن درون و برون انسان به منظور پذيرش خالصانه و صادقانه ايمان كه جوهر اصلى ديانت است. اگر مجموعه تعاليم دين را به شكل مخروطى فرض كنيم، عقايد دينى قاعده مخروط و تعاليم اخلاقى تربيتى، و شريعت، سطوح جانبى آن را تشكيل مىدهند.
انسان به واسطه وسوسههاى درونى و جذبههاى زندگى مادى و سلطه كششهاى نفسانى، همواره در معرض انحراف از مسير هدايت و لغزش از صراط مستقيمى است كه دين پيش پاى او گذاشته است. از سويى حقايقى كه متعلق ايمان قرار مىگيرند، بسيارلطيف و دير يابند و استمرار عقيده بدانها تلاش بسيار مىخواهد. لذا با توجه به اين روحيات انسان، مقررات دامنهدارى، چه به صورت توصيههاى اخلاقى و تربيتى و چه به صورت دستور العملهاى قانونى در دين وضع شده است، تا هم حيات فردى انسان را از