فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٣ - وجوه شرعى در نظام اسلامى میزگرد محّمد محمّدی گیلانی
رسمى داشتند. حال در اين دو دوره، حضرت امير،عليه السلام، وقتى سهم اللّه و رسول،صلى اللّه عليه و آله، و ذى القربى را در اختيار گرفتند، آيا در زمانى كه خليفه رسمى نبود، به خمس، بمانند مال شخصى نگاه مىكردند؟ مسلما خير. بنده عرض مىكنم: مقتضاى ادله اين است كه در زمان غيبت هم، اين گونه است. عنوان، جاى شخص آمده است.
در زمان حضور شخص اميرالمؤمنين،عليه السلام، و امام حسن و امام حسين،عليه السلام، و حضرت بقية اللّه ،عجل اللّه تعالى فرجه الشريف، و در زمان غيبت صغرى، شخص، خليفة اللّه بود و در زمان غيبت كبرى، عنوان فقهاء خليفة اللّه شد. يعنى فقيه جامع الشرايط (البته اين حاصل جمع روايات است) حال ممكن است اين ويژگيها را يك فرد داشته باشد و امكان دارد، ده نفر هم داشته باشند.
وقتى كه فقيه، جاى نبى،صلى اللّه عليه و آله، و امام عليه السلام، قرار گرفته مىتواند همان پولى را كه شخص حضرت امام حسن عسكرى،عليه السلام، يا امام عصر،عجل اللّه تعالى فرجه الشريف، از پيروانشان مىگرفتند، فقيه بگيرد. اين فقها، در دوران قبض يد حكومت اسلامى، هر كدام، حكومت جزئى و كوچكى در حوزه خود داشتند و اين وجوهات را در مصارف حكومتى صرف مىكردند و به مصارف شخصى اختصاص نمىدادند. برخى از اينان، حوزه علميه داشتند براى مصارف حوزوى صرف مىكردند.
گروهى از اينان، در شهرهاى بزرگ بودند و اين وجوه را در كارهاى حكومتى شرعى مصرف مىكردند.
بنابراين، اينان، در كارهاى شخصى خود، صرف نمىكردند و مطابق شرع عمل مىكردند.