مى‌گويد: اول بايد خمس را در راه دين خدا و رسالت رسول خدا و خويشاوندان او، به مصرف رساند، آن گاه، در مواردى كه به گونه‌اى به دين خدا و رسالت رسول و حفظ حيثيت ذى القربى ارتباط دارند، مصرف كرد.

بدين ترتيب، فلسفه جعل خمس را اگر از نفس اين آيه بخواهيم استفاده كنيم، جز حفاظت و حراست از دين خدا، چيز ديگرى نمى‌تواند باشد.

« و روشن است كه اين مهم، چيزى نيست كه بشود به دست توده مردم سپرد و بگوييم هر كس خمس بدهكار است، به هر راهى و يا شخصى كه مصلحت مى‌داند، بدهد. و هر جا كه به نظر او، رضايت‌خدا، يا اهداف رسالت رسول و يا حيثيت ذوى القربى است، شخصا بتواند هزينه كند.

به نظر من، نكته اصلى كه امام، رحمة اللّه‌ عليه، روى آن بسيار تكيه داشتند، بيشتر همين جاست كه: هر كس، درآمدى دارد و يا معدن را استخراج كرده و يا ساير متعلقات خمس را در اختيار دارد بايد، خمس آن را به ولى امر مسلمانان بدهد، تا به مصرف برساند. فلسفه اين آيه شريفه در همين نكته است. هر كس نمى‌تواند به خواست و اختيار خود، خمس را به مصرف برساند. بايد به رسول خدا، يا نايب او داد، تا در راه دين خدا و رسالت رسول خدا و ذى القربى، خرج كنند. زيرا او، آشناتر به اين است كه چه چيزى در مراحل حفظ دين خدا و رسالت رسول و حفظ حيثيت ذى القربى، تقدم دارد.

امكان دارد مسايل فراوانى باشد كه بايد رسول خدا و يا نايب او، اولويت‌سنجى بكنند كه كدام مصرف به اهداف اصلى كمك مى‌كند. مثلا ما تصور مى‌كنيم كه كتابى را چاپ كنيم، يا ساختمانى بسازيم. در اين جا، چه كسى بايد تشخيص بدهد كه انجام كدام يك، خشنودى خدا را در پى دارد و به رسالت رسول، نزديك‌تراست؟

آيا با ساختن مسجد و مدرسه، رسالت رسول برآورده مى‌شود، يا تربيت