تسليم به معناى سلام كردن، اعطاى چيزى به كسى، گردن نهادن، راضى شدن به چيزى، اطاعت و انقياد و فرمانبردارى و سرسپردگى است. [١] در اين مدخل، معناى اول و دوم مورد بحث نيست و از واژه «سلم»، «طاعة»، «حنيف» و مشتقّات آنها و هر آنچه معناى تسليم را برساند، استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آثار تسليم، تسليم‌شدگان، زمينه‌هاى تسليم، نشانه‌هاى تسليم.

آثار تسليم‌

١. آرامش‌

١) آرامش، از آثار تسليم در برابر خداوند، به همراه نيكوكارى:

بلى‌ من اسلم‌وجههُ لِلَّهِ وهُو مُحسِنٌ فلهُ اجرُهُ عِند ربّهِ ولا خوفٌ عليهِم ولا هُم يحزنون.

بقره (٢) ١١٢

٢. از زمره صالحان‌

٢) قرار گرفتن در شمار صالحان، از آثار تسليم در برابر خداوند:

... وانَّهُ فِى الأخِرةِ لمِن الصلِحين‌* اذ قال لهُ ربُّهُ اسلِم قال اسلمتُ لِربّ العلمين.

بقره (٢) ١٣٠ و ١٣١

رَبّ قَد ءاتَيتَنى مِنَ المُلكِ ... تَوَفَّنى مُسلِمًا والحِقنى بِالصلِحين.

يوسف (١٢) ١٠١

انَّ ابرهيمَ كانَ امَّةً قانِتًا لِلَّهِ حَنيفًا ولَم يَكُ مِنَ المُشرِكين‌* وءاتَينهُ فِى الدُّنيا حَسَنَةً وانَّهُ فِى الأخِرَةِ لَمِنَ الصلِحين.

نحل (١٦) ١٢٠ و ١٢٢

٣. بصيرت‌

٣) بصيرت در دين، از آثار تسليم در برابر خدا:

ولو انّا كتبنا عليهِم انِ اقتُلوا انفُسكُم اوِ اخرُجوا مِن دِيرِكُم ما فعلوهُ الّا قليلٌ مِنهُم ولو انَّهُم فعلوا ما يوعظون بِهِ لكان خيرًا لهُم واشدَّ تثبيتا. [٢]

نساء (٤) ٦٦

٤. بهره‌مندى از بشارت قرآن‌

٤) بهره‌مندى از بشارت قرآن، از آثار تسليم در برابر حكم خداوند:

... ونَزَّلنا عَلَيكَ الكِتبَ تِبينًا لِكُلّ شَى‌ءٍ وهُدًى ورَحمَةً وبُشرى‌ لِلمُسلِمين.

نحل (١٦) ٨٩

قُل نَزَّلَهُ روحُ القُدُسِ مِن رَبّكَ بِالحَقّ لِيُثَبّتَ الَّذينَ ءامَنوا وهُدًى وبُشرى‌ لِلمُسلِمين. [٣]

نحل (١٦) ١٠٢

٥. بهره‌مندى از رحمت خدا

٥) بهره‌مندى از رحمت الهى، از آثار تسليم در برابر قرآن:

... ونَزَّلنا عَلَيكَ الكِتبَ تِبينًا لِكُلّ شَى‌ءٍ وهُدًى ورَحمَةً وبُشرى‌ لِلمُسلِمين.

نحل (١٦) ٨٩

[١] لغت‌نامه، ج ٤، ص ٥٨٩١، «تسليم».

[٢] «أشدّ تثبيتاً» در احتمالى به معناى بصيرت در دين است. (مجمع‌البيان، ج ٣- ٤، ص ١٠٩)

[٣] «مسلمين» كسانى‌اند كه تسليم حكم خداوندند و اعتراض و چون و چرايى ندارند. (الميزان، ج ١٢، ص ٣٤٧)