فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ١٠٣ - تشبيه آتش جهنم
تسنيم و شراب ناب
٢) تركيب شراب خالص، با شربتى از چشمه تسنيم:
يُسقَونَ مِن رَحيقٍ مَختوم* ومِزاجُهُ مِن تَسنيم. [١]
مطففين (٨٣) ٢٥ و ٢٧
تسنيم و مقرّبان
٣) نوشيدن مقرّبان، از چشمه تسنيم در بهشت:
ومِزاجُهُ مِن تَسنيم* عَينًا يَشرَبُ بِهَا المُقَرَّبون.
مطففين (٨٣) ٢٧ و ٢٨
چشمه تسنيم
٤) چشمهاى به نام تسنيم، در بهشت:
ومِزاجُهُ مِن تَسنيم* عَينًا يَشرَبُ بِهَا المُقَرَّبون.
مطففين (٨٣) ٢٧ و ٢٨
شربت تسنيم
٥) چشمه تسنيم، داراى شربتى برتر از بادههاى بهشتى:
ومِزاجُهُ مِن تَسنيم. [٢]
مطففين (٨٣) ٢٧
تشبيه
تشبيه در لغت به معناى تمثيل [٣] و در اصطلاح، برقرار كردن مماثلت بين دو شىء يا بيشتر به وسيله ادات تشبيه است كه اشتراك آنها در يك صفت يا بيشتر قصد شده باشد. اركان تشبيه چهار تاست: مشبّه، مشبّهبه، وجه شبه و ادات تشبيه. [٤] اگر وجه شبه در تشبيه، صفتى غير حقيقى باشد و از امور مختلف انتزاع شده باشد تمثيلى خوانده مىشود؛ مانند تشبيه انسان به ماه در سرعت فنا كه از حالات مختلف آن [هلال، بدر و محاق] انتزاع شده است و اگر وجه شبه از امور مختلف انتزاع نشده باشد آن را غيرتمثيلى گويند؛ مانند تشبيه صورت به بدر. [٥] در اين مدخل از آياتى استفاده شده است كه در آن ادات تشبيه و يا كلمه «مثل» به كار رفته يا مواردى كه از نظر علم بلاغت تشبيه محسوب مىشود.
اهمّ عناوين: تشبيه آسمان، تشبيه انفاق، تشبيه ايمان، تشبيه باطل، تشبيه به آب، تشبيه به رحمت، تشبيه به سگ، تشبيه حق، تشبيه قرآن، تشبيه ممنوع، تشبيه مؤمنان، فلسفه تشبيه.
تشبيه آبهاى جهنّم
١) آب داده شده به جهنّميان، همچون فلز (مذاب):
... انّا اعتَدنا لِلظلِمينَ نارًا احاطَ بِهِم سُرادِقُها وان يَستَغيثوا يُغاثوا بِماءٍ كالمُهلِ ....
كهف (١٨) ٢٩
تشبيه آتش جهنّم
٢) رنگ شرارههاى آتش جهنّم، مانند شتران زرد رنگ:
انَّها تَرمى بِشَرَرٍ كالقَصر* كَانَّهُ جِملَتٌ صُفر.
مرسلات (٧٧) ٣٢ و ٣٣
[١] «رحيق»، شراب خالص كه هيچگونه غش و ناخالصى در آن وجود ندارد. (مجمعالبيان، ج ٩- ١٠، ص ٦٩١)
[٢] امام باقر (ع) از پيامبر (ص) روايت كرده است: «تسنيم، بهترين شراب است كه در بهشت وجود دارد ...». (البرهان، ج ٤، ص ٤٤٠)
[٣] لسانالعرب، ج ٧، ص ٢٣، «شبه».
[٤] جواهرالبلاغه، ص ١٩٩- ٢٠٠.
[٥] همان، ص ٢١٢.