فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٨٤ - تسخير درياها
ما يُمسِكُهُنَّ الَّا اللَّهُ انَّ فى ذلِكَ لَأيتٍ لِقَومٍ يُؤمِنون.
نحل (١٦) ٧٩
١٦) خداوند، تسخيركننده پرندگان براى داود (ع):
... وسَخَّرنا مَعَ داوودَ ... والطَّيرَ ....
انبياء (٢١) ٧٩
ولَقَد ءاتَينا داوودَ مِنّا فَضلًا ... والطَّيرَ .... [١]
سبأ (٣٤) ١٠
... اذكُر عَبدَنا داوودَ ذَا الايدِ انَّهُ اوّاب* انّا سَخَّرنَا الجِبالَ مَعَهُ ...* والطَّيرَ مَحشورَةً ....
ص (٣٨) ١٧- ١٩
تسخير جنّ
١٧) خاندان داود (ع)، موظّف به شكرگزارى به درگاه خداوند در برابر تسخير جنّ براى سليمان (ع) جهت اجراى خواستههاى او:
ولِسُلَيمنَ ... ومِنَ الجِنّ مَن يَعمَلُ بَينَ يَدَيهِ ...* يَعمَلونَ لَهُ ما يَشاءُ ... اعمَلوا ءالَ داوودَ شُكرًا ....
سبأ (٣٤) ١٢ و ١٣
١٨) رام و در اختيار بودن جنّيان براى سليمان (ع)، تكليفى الهى بر عهده آنها:
ولِسُلَيمنَ ... ومِنَ الجِنّ مَن يَعمَلُ بَينَ يَدَيهِ ... ومَن يَزِغ مِنهُم عَن امرِنا نُذِقهُ مِن عَذابِ السَّعير. [٢]
سبأ (٣٤) ١٢
١٩) تهديد شدن جنّيان مسخر سليمان (ع) به عذاب آتش دوزخ از سوى خداوند، در صورت سرپيچى از فرمان آن حضرت:
... ومِنَ الجِنّ مَن يَعمَلُ بَينَ يَدَيهِ ... ومَن يَزِغ مِنهُم عَن امرِنا نُذِقهُ مِن عَذابِ السَّعير.
سبأ (٣٤) ١٢
٢٠) ساختن محرابها، تمثالها و كاسههاى بزرگ، همچون حوضها و ديگهايى ثابت، بخشى از كارهاى جنيان مسخر شده براى سليمان (ع):
ولِسُلَيمنَ ... ومِنَ الجِنّ مَن يَعمَلُ ...* يَعمَلونَ لَهُ ما يَشاءُ مِن مَحريبَ وتَمثيلَ وجِفانٍ كالجَوابِ وقُدورٍ راسيتٍ .... [٣]
سبأ (٣٤) ١٢ و ١٣
٢١) فرمان خداوند، منشأ مسخّر شدن و در اختيار قرار گرفتن جنّ براى سليمان (ع):
ولِسُلَيمنَ ... ومِنَ الجِنّ مَن يَعمَلُ بَينَ يَدَيهِ بِاذنِ رَبّهِ ....
سبأ (٣٤) ١٢
نيز---) جنّ
تسخير خورشيد---) خورشيد، تسخير خورشيد
تسخير درياها
٢٢) تسخير درياها براى بهرهمندى انسانها، از آيات خداوند و دليل يكتايى او:
وسَخَّرَ لَكُمُ ... انَّ فى ذلِكَ لَأيتٍ ...* وهُوَ
[١] برداشت ياد شده بر اين احتمال استوار است كه نصب «والطير» به دليل عطف آن بر «فضلا» به معناى «و سخّرنا له الطير» باشد. (الكشّاف، ج ٣، ص ٥٥٤)
[٢] از تهديد به عذاب شدن جنيان تحت خدمت سليمان (ع) استفاده مىشود كه آنان موظف به انجام دادن چنين كارى بودهاند.
[٣] «محراب» مفرد «محاريب» در معانى محل امام جماعت در مسجد و جايگاه برتر مجالس به كار رفته. (مفردات، ص ٢٢٥، «حرب») «جفنه» مفرد «جفان» به معناى ظرف طعام. (مفردات، ص ١٩٧، «جفن») «جابيه» مفرد «جوابى» به معناى حوض بزرگ. (مجمعالبيان، ج ٧- ٨، ص ٥٩٦) «قدور» جمع «قدر» يعنى ديگ (مفردات، ص ٦٦٠، «قدر») و «راسيات» به معناى «ثابتات» است. (مفردات، ص ٣٥٤، «رسا»)