رفته است. در عرف سياسى، وزير، صاحب منصب عالى‌رتبه و عضو قوّه مجريّه است كه رياست قسمتى از امور عمومى را دارد و در رأس يك وزارتخانه قرار گرفته و داراى اختياراتى نيز [مطابق قانون‌] هست. [١] در اين مدخل از واژه‌ «وزير» و سياق برخى آيات استفاده شده است.

انتخاب براى وزارت‌

١. موسى عليه السلام خواهان انتخاب هارون عليه السلام براى وزارت و كمك در امر رسالت، از سوى خداوند:

وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي‌ هارُونَ أَخِي‌ اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي‌ وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي.

طه (٢٠) ٢٩-/ ٣٢

٢. استجابت دعاى موسى عليه السلام براى انتخاب هارون عليه السلام جهت وزارت و كمك در امر رسالت:

وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي‌ هارُونَ أَخِي‌ اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي‌ وَ أَشْرِكْهُ فِي أَمْرِي‌ قالَ قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يا مُوسى‌.

طه (٢٠) ٢٩-/ ٣٢ و ٣٦

اهمّيّت وزارت‌

٣. وزارت، مسئوليّتى با اهمّيّت:

وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي‌ [٢].

طه (٢٠) ٢٩

تلاش براى وزارت‌

٤. ارزش ذاتى نداشتن طلب مقام وزارت:

قالَ اجْعَلْنِي عَلى‌ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ‌ [٣].

يوسف (١٢) ٥٥

شرايط وزارت‌

١. امانتدارى‌

٥. امانتدارى، از شرايط عمده تصدّى مقام وزارت:

قالَ اجْعَلْنِي عَلى‌ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ.

يوسف (١٢) ٥٥

٢. توانايى‌

توانايى ايفاى مسئوليّت، از شرايط تصدّى وزارت:

قالَ اجْعَلْنِي عَلى‌ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ.

يوسف (١٢) ٥٥

٣. دانش‌

٧. دارا بودن دانش (كافى)، از شرايط تصدّى وزارت:

قالَ اجْعَلْنِي عَلى‌ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ.

يوسف (١٢) ٥٥

٤. مردم‌شناسى‌

٨. مردم‌شناسى و آگاهى از زبان و فرهنگ مردم، يكى از شرايط احراز مقام وزارت:

قالَ اجْعَلْنِي عَلى‌ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ‌ [٤].

يوسف (١٢) ٥٥

[١] . فرهنگ علوم سياسى، على آقابخشى، ص ٢٦٠، «وزير».

[٢] . تقديم «وزيراً» به سبب اهمّيّت وزارت است. (جوامع‌الجامع، ج ٢، ص ٤٢٠)

[٣] . از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت شده است: خدا رحمت كند برادرم يوسف عليه السلام را اگر نمى‌گفت: مرا سرپرست خزاين زمين قرار بده همان وقت اين مقام را به او مى‌داد ولى [اين تقاضا سبب شد] كه سرپرستى او بر خزاين زمين يك سال به تأخير افتد. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٣٧٢؛ تفسير نورالثقلين، ج ٢، ص ٤٣٢، ح ٩٨)

[٤] . از امام رضا عليه السلام درباره عبارت «انّى حفيظ عليم» روايت شده است: مراد اين است كه نگهدارنده چيزى‌ام كه در تصرّف من است و آگاه به همه زبانها هستم. (علل‌الشرايع، ص ٢٣٨، ح ٢، ب ١٧٣؛ تفسير نورالثقلين، ج ٢، ص ٤٣٢، ح ١٠٠)