ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٩ - ١ - جهل بسيط با بيطرفى از متعلق آن

تحقيق قرار بدهيم .
زيانهاى ناشى از جهل ، مخصوصا نوع جهل مركب آن
زيانهاى ناشى از جهل ، مخصوصا نوع جهل مركب آن معناى نادانى عبارتست از گسيخته شدن عوامل درك انسان از واقعيتهاى خارج از خود .
از طرف ديگر بديهى است كه ارتباطات تكوينى انسان با واقعيتهاى خارج از خود ( جهان هستى ) هيچ وقت مشروط به علم و شك و ظن و پندار و گمان نيست ، يعنى تأثير و تأثر انسان با جهان جز خود ، مشروط باين نيست كه او بداند يا نداند ، بخواهد يا نخواهد . به عنوان مثال هواى آلوده ، غذاى مسموم براى سلامت انسان مضرّ است و رسانيدن اين ضرر نيازى به آن ندارد كه او بداند . بهمين جهت است كه تمامى انبياء و اولياء اصرار شديد براى رفع كردن جهل و نادانى از افراد نوع بشر داشته‌اند . تفاوتى كه ما بين جهل بسيط و جهل مركب وجود دارد در اينست كه آدمى كه نمى داند و در عين نادانى خود را دانا تلقى نمى كند ، همواره در معرض توجه و تحصيل آگاهى است و اصرار بر آن حالت ظلمانى خود ندارد در صورتى كه شخص مبتلا به بيمارى جهل مركب ، كه خود را دانا مى داند هرگز در معرض و در صدد تحصيل علم برنمى آيد ، مگر اين كه حوادث محاسبه نشده از راه برسد و او را تكان بدهد و به خود بياورد تا بفهمد در ظلمات جهل غوطه ور است . حال مى پردازيم به ملاك بزرگى و كوچكى ضررى كه در نتيجهء جهل به انسان وارد مى گردد .
ملاك و مبناى ضرر جهل از نظر بزرگى و كوچكى ، وابسته به اهميت آن حقيقت است كه مجهول است
ملاك و مبناى ضرر جهل از نظر بزرگى و كوچكى ، وابسته به اهميت آن حقيقت است كه مجهول است اين يك اصل كاملا بديهى است كه مبنا و ملاك بزرگى و كوچكى ضرر بستگى به