ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٤ - نظام دموكراسى در زندگى و حكومت و سياست و مشكلات ششگانهء آن

براى اثبات اين مدعا كافيست كه به مشكلات ششگانهء مهمى كه از ديدگاه علمى و عقلى در زير سطوح ظاهرى نظام دموكراتيك وجود دارد ، توجه كنيم .
نظام دموكراسى در زندگى و حكومت و سياست و مشكلات ششگانهء آن پيش از بيان مشكلات ششگانه ، تذكر به اين نكتهء ضرورى است كه هيچ عاقل آگاهى ترديد ندارد در اين كه آزادى انسان پس از نعمت عظماى حيات ، عاليترين نعمت و امتيازى است كه خداوند سبحان به افراد بشر عنايت فرموده است . انسان محروم از آزادى ، يعنى موجود محروم از هويت و شخصيت ، يعنى آلت محض در مقابل عوامل طبيعت و ارادهء قدرتمندان خودكامه و بديهى است كه انسان بىهويت و بىشخصيت و آلت محض ، اگر بتواند زندگى كند ، موجودى است متحرك كه زندگى باريست كه آن را بايد جبرا به دوش بكشد و داراى هويتى عاريتى و شخصيتى قطعه قطعه [ اگر داشته باشد ] كه بايد در هر لحظه اجازهء داشتن آن را از عوامل طبيعى و ارادهء قدرتمندان خودخواه ، بگيرد لذا قاطعانه مى گوييم : هر كس و هر مقامى كه آزادى را از انسان سلب نمايد ، همان وقاحت و جنايت را مرتكب شده است كه نفس و جان و روان و روح او را سلب نمايد يا حد اقل آنها را مختل بسازد .
١ . آيا همهء خواسته‌هاى مردم در همهء احوال واقعا بر مبناى عقل است يا خودخواهىها در آنها دخالت شديدى دارد ٢ . آيا تاكنون در طول تاريخ هر پديده اى كه به عنوان آرمان مورد رضايت مردم و حكام قرار گرفته است ، بر صلاح واقعى مردم و حكام بوده است اگر چنين است ، جنگها و خونريزيها و زورگويىها و پيمان شكنىهايى كه سرتاسر تاريخ را گرفته و انگيزهء آنها قدرت و جاه طلبى مردم و گردانندگان آنها است ، چگونه قابل توجيه مى باشد . و اگر