ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨١ - ٢ تكاليف حقوقى مقررّه

دو نظريهء متناقض نماى عبد الرحمن ابن خلدون در بارهء نياز زندگى دنيوى مردم به پيامبران الهى
دو نظريهء متناقض نماى عبد الرحمن ابن خلدون در بارهء نياز زندگى دنيوى مردم به پيامبران الهى عبد الرحمن بن خلدون در نياز حيات دنيوى انسانها به دين ، دو نظريه متناقض نما دارد كه ما در كتاب « فلسفه دين » مورد بررسى و نقد مشروح قرار داده‌ايم . در اينجا لازم مى دانيم كه اشاره اى به آن دو نظريه داشته باشيم .
نظريه يكم
نظريه يكم « و اين قضيه كه حكما مطرح كرده‌اند ( نياز مردم به انبياء برهانى است ) همان گونه كه مى بينى برهانى نيست ، زيرا عالم وجود و حيات بشرى ممكن است بدون نبوت و شريعت اسلامى برقرار باشد . . . » [١] نظريهء دوم
نظريهء دوم « فصل پنجاه و يكم » ، در اين كه زندگى اجتماعى بشرى ناگزير از سياستى است كه نظام زندگى را برقرار نمايد .
بدانكه ما در مواردى متعدد از اين كتاب بيان نموديم كه زندگى اجتماعى براى بشر ضرورى است و اين است معناى عمران كه در بارهء آن سخن مى گوييم ، قطعى است كه در زندگى اجتماعى براى مردم ، فرمانروايى حاكم ضرورت دارد كه مردم در تنظيم امور خود به او رجوع كنند . حكم حاكم در ميان مردم گاهى مستند به شريعت نازل شده از جانب خدا است . ايمان مردم به پاداش و عذابى كه مبلغ شرع ، آنرا آورده است ، موجب مى شود مردم به آن شرع اطاعت كنند . و گاهى حكم مستند به سياست عقلى است كه باعث گردن نهادن مردم به آن سياست ، پاداشى است از طرف آن حاكم كه به مصالح زندگى آنان دانا مى باشد .
در آن هنگام كه حكم مستند به شريعت الهى است ، براى دنيا و آخرت نافع است ،

[١] . مقدمهء عبد الرحمن بن خلدون ، ص ٤٣ - ٤٤ .