ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١١٠ - ١٠ در نظام سكولاريسم ، ارزش احساس وظيفه و تكليف برين كه با عظمتترين و شريفترين احساس آدميان است ، در تطبيق حقايق بعد دوم

نظرى بر مقدارى از تأليفات و تحقيقات مسلمين در مسائل سياسى
نظرى بر مقدارى از تأليفات و تحقيقات مسلمين در مسائل سياسى [١] بسيار لازم است كه محققان در تاريخ سياسى جوامع ، يك بررسى ولو اجمالى و از جنبهء تاريخى در منابع و مفاهيم سياسى امتى بزرگ به نام اسلام و مسلمين داشته باشند . چرا كه امروزه بيش از يك ميليارد و دويست ميليون نفر از پنج و نيم ميليارد نفوس روى زمين را تشكيل مى دهند .
اين كه بعضى از محققان و مترجمان تاريخ فلسفهء سياسى عذر مى آورند كه « منشأ فلسفه سياسى و منبع ظهور عقايد و افكار مربوط به حكومت و سياست و فلسفه‌هاى سياسى عمده اى كه در جهان معاصر شايع مى باشد از يونان قديم است و از آنجا به روم و از روم به اروپاى قرون وسطى به ارث منتقل گشته تا به زمان معاصر رسيده و در تمام جهان شايع گشته است . » [٢] اگر مقصودشان اين است كه در فلسفه سياسى اسلام كتابى نوشته نشده است ، قطعا صحيح نيست . زيرا دو نوع تحقيق در فلسفهء سياسى اسلام داريم :
نوع يكم
نوع يكم اغلب فقهاء و فلاسفه و حكماى اسلام ، در تحقيقات خود قسمت بسيار مهمى را به حكمت عملى اختصاص مى دهند كه قسمت اساسى آن ، سياست مدن ناميده مى شود ، شهيد اول ( محمد بن جمال الدين مكى ) ابواب فقه را به چهار قسمت تقسيم مى كند : ١ . عبادات ، ٢ . عقود ، ٣ . ايقاعات ، ٤ . سياسات ، مسلم است كه شهيد اول ، فقه از ديدگاه همهء فقهاء را تقسيم به اقسام مزبور نموده است نه از نظر خاص خويش . [٣]

[١] . اين مبحث را در تفسير فرمان مبارك امير المؤمنين على ( ع ) به مالك اشتر نيز مطرح نموده‌ايم .
[٢] . تاريخ فلسفهء سياسى ، بهاء الدين پازارگاد ، ج ١ ، ص ١٧٥ .
[٣] . ذكرى الشيعة فى احكام الشريعة ، محمد بن مكَّى ، ص ٦ .