ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧٨ - ٢ تكاليف حقوقى مقررّه

سرپيچى نمايد ، حيات آيندهء خود را به مخاطره انداخته است . » [١] اشتباه ديگرى كه جاكسون در جملات فوق دارد متذكر مى شويم : اولا تعبير تعهدات اخلاقى با التزام به اجراى قطعى آن سازگار نيست . زيرا شايستگى و عظمت اخلاق در اختيارى بودن عمل به آن است ، چنانكه نمى تواند مستند به عامل طبيعى بوده باشد .
ثانيا مى بايست جاكسون به اين قضيه توجه داشته باشد كه تكاليف افراد و اجتماع و دولت نسبت به يكديگر بدون تحقق حقوق ، امكانپذير نيست و خود جاكسون اعتراف مى كند كه تعليمات اسلامى ، احكام و وظايفى است كه نسبت به اصول مذهبى و طرز زندگى شخصى و اجتماعى و سياسى همه را تعيين مى كند . بديهى است كه وظايف و احكام اجتماعى و سياسى در عرصهء زندگى دسته جمعى ، ذاتا مقتضى حقوقى است كه بايد مردم آنها را مراعات نمايند .
جاكسون مى گويد : از آنجا كه آمريكايىها ، اساس مذهبى و يا فلسفى قوانين اسلامى را قبول ندارند ، اين طور فكر مى كنند كه هر چه بر اين اساس مبتنى گرديده ، نمى تواند نظر و توجه ما را جلب كند ، ولى حقيقت اين است كه همين سيستمى كه غير عملى قلمداد مى شود ، اعمال بزرگى را توانسته است به طرز حيرت انگيزى انجام بدهد .
اين طور بود كه نيروى حياتبخش و التصاق دهندهء آيين محمدى در ظرف يك قرن پس از رحلت محمد ( ص ) قوم و عشيرهء او را با آنكه فاقد يك دولت متشكل واقعى و فاقد يك قشون ثابت و فاقد آرمانهاى سياسى مشترك بودند ، معذلك قادر ساخت بر سواحل آفريقايى مديترانه استيلاء يابند . اسپانيا را مغلوب سازند و فرانسه را مورد تهديد قرار بدهند . [٢]

[١] . همين مأخذ .
[٢] . همين مأخذ .