ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥٢ - دلائل لزوم تنظيم و اصلاح سياسى زندگى دنيوى و اخروى مردم

( به معناى اخص ) لائيك يعنى تفكيك دين از سياست [١] بنا به تعريف دائرة المعارف بريتانيكا : لائيك از موارد و مصاديق سكولار مى باشد ، زيرا تفكيك دين از سياست اخص از سكولار و سكولار اعم از لائيك مى باشد . اين دو طرز تفكر ، دين را بطور كامل نفى نمى كنند ، بلكه آنرا از امور و شئون زندگى دنيوى و مخصوصا از سياست تفكيك مى نمايند .
٣ - آته ايسم
٣ - آته ايسم اين نوع تفكر بدان جهت كه خدا را قبول ندارد ، لذا به بطلان كلى دين حكم نموده و آنرا به عنوان يك امر واقعى تلقى نمى كنند . البته ممكن است بعنوان آلت و وسيله اى براى پيش برد اهداف مكتبى خود مورد بهره بردارى قرار بدهد - همان روش ماكياولى كه سياست را از اصالت بركنار نموده است .
نظريهء سكولار در قرنهاى ١٤ و ١٥ ميلادى در نتيجهء تعارض طرز تفكرات و روشهاى اجتماعى و سياسى كليسا در مغرب زمين ، پا به عرصهء تفكرات نهاده و همان گونه كه خواهيم ديد با توجه به معناى حيات ، دين و سياست از ديدگاه اسلام ، چنين تعارضى امكانناپذير است ، زيرا عقايد دينى ، سياست ، علم ، اقتصاد ، فقه ، حقوق ، فرهنگ ، هنر ، اخلاق و غير ذلك در اسلام ، اجزاء و شئون تشكيل دهندهء يك حقيقت مى باشند .
آيا مسلك سكولاريسم در فلسفهء سياسى ارسطو نهفته است
آيا مسلك سكولاريسم در فلسفهء سياسى ارسطو نهفته است بعضى از مورخين فلسفهء سياسى ، نظريهء سكولاريسم را به ارسطو نسبت داده است . اين نسبت ، به هيچ وجه صحيح نيست . گفته شده است : « ديگر از نكات غفلت و عدم توجه هر دو فيلسوف ( دانته و توماداكن ) آن كه به اهميت خطر مسلك سكولاريسم يعنى دنياپرستى و دنيادارى كه در بطن كتاب سياست ارسطو نهفته بود ، پى نبردند ، به خصوص مسائلى كه از اين فرضيهء ارسطو ناشى مى شد كه مى گفت : « جامعهء مدنى به خودى خود در

[١] مأخذ مزبور ، مادهء . . . Lai ، ص ٢٧٩٥ و دائرة المعارف بريتانيكا ، ماده . . . LAI .