ترجمه و تفسير نهج البلاغه

بقيهء تفسير عمومى خطبهء صد و نهم

الملائكة

فرشتگان ، موجوداتى مقدس كه فوق طبيعتند

با همهء آن علم و تقربى كه فرشتگان بخداوند سبحان دارند ، باز پايينتر از آن هستند كه حق معرفت و عبادت و اطاعت ترا ايفاء نمايند

عاشق دلباختهء جيفهء دنيا ، نمى بيند و نمى شنود ، شهوات عقلش را تباه و دنيا قلبش را ميرانده است

سرمست غرور بودند كه ناگهان خطر ناآشنا بر سرشان تاختن گرفت و آنانرا در مسيرى قرار داد كه بازگشتى ندارد

بالاخره ، مرگ با سكراتش و دل گسيختن از دنيا با حسراتش تاختن آورد و آن قدرتمند را كه زمين در زير پايش مى لرزيد و آسمان به احترامش قامت خم مى كرد تسليم خويش نمود و سرخى رويش به زردى مبدل گشت

در حال تسليم به نفوذ تدريجى چنگالهاى مرگ ، در اين انديشه فرو رفته است كه روزگار عمر گرانبها را در كجا سپرى كرده است

در حال مرگ پرده از جلو چشمان مسافر ديار ابديت برداشته مى شود و واقعيات آن چنانكه هستند مورد مشاهده قرار مى گيرد ) *

دو نگاه در آن موقعيت وجود دارد كه يكى آموزنده است و ديگرى موجب دريغ و حسرت

آن زيباى زيبايان با رفتن روح از بدن ، لاشه اى است كه نزديكترين اشخاص از آن مى گريزند

2 - نزديك بودن

3 - نفخ صور

معاد جسمانى است

همهء مردم در موضع مسئوليت در روز قيامت

چه با عظمت و بهجتآور است اطاعتى كه پاداشش نيل به جوار رحمت و رضوان الهى است

حركت و تكاپو در جاذبهء كمال ، اطاعت خداوندى ناميده مى شود

آيا انسان اين همه عذاب و شكنجه را كه در دوزخ وجود دارد مى تواند تحمل كند

تعريف ايمان

دو - اختلاف در موضوع ، غير از بىايمانى است

سه - عظمت ارزشى ايمان به خدا و معنادار بودن هستى

آيا پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مجتهد بوده است

احدى الحسنيين ( يا حيات با كرامت انسانى و يا شهادت در راه سعادت و فضيلت انسانى - الهى ) و پاسخ به مساوى قلمداد كردن شهادت و خود كشى

از وجوب پرداخت زكات معلوم مى شود كه ريشه كن كردن فقر از جامعه واجب است

حق معلوم

زكات فطر

روزه سپرى است در برابر عذاب ، زيرا روزه است كه آدمى را به درجهء تقوى مى رساند

صبر و شكيبائى يكى از عوامل درك و دريافت واقعيات است ، چه معنا دارد

عبادت بزرگ حج به فعليت رسانندهء احساس انواعى از تكاليف

براى دفع بيمارى از خود بيگانگى از صلهء ارحام شروع كنيد

با دريافت يك خود عالى فراگير همهء خودهايى كه شايستهء اجتماع در يك نفس كلى هستند ، همواره به فكر خود و ديگران خواهى بود

چه عظمتى براى روح آدمى بالاتر از بياد خدا بودن ) *

بكوشيم تا خود را مشمول وعدهء خداوند به انسانهاى با تقوى نمائيم و شرحى مبسوط در بارهء تقوى

1 - با عظمتترين پاداش نيست كه خداوند مردم با تقوا را دوست مى دارد

2 - خدا با مردم با تقوى است

3 - با كرامتترين و شريفترين انسانها نزد خدا با تقوىترين آنها است

6 - تقوى عامل جدائى حق از باطل را به وجود مى آورد

7 - حيلهء مكر پردازان راهى به جانهاى مردم با تقوى ندارد

8 - اگر واقعا وجود خداوند سبحان مورد اعتقاد قرار بگيرد ، تقوى ضرورى تلقى خواهد گشت

9 - اگر يك انسان تقوى بورزد ، قطعى است كه خداشناس و خداپرست خواهد بود

10 - تقوى ، ظرفيت براى تكميل ناگواريها را بيشتر و اراده را براى مقاومت در برابر شدائد تقويت مى نمايد

11 - وعده اى كه خداوند سبحان به مردم با تقوى داده است ، چيست

ارشاد پيامبر بهترين ارشادها و سنت او هدايت كننده ترين سنتها است

با قرآن آشنا شويم و عاليترين فهم خود را در شناخت آن بكار بيندازيم و با نور قرآن بيماريهاى فكرى و روانى خود را شفا بدهيم و با اين آشنائى و شناخت و استشفاء در دلهاى خود بهار هميشگى به وجود بياوريم

مصيبتها و ناگواريهائى كه از عالم غير عامل به خود و ديگران وارد مى شود شديدتر از نتائج ناگوار جهل جاهلان ميباشد

ترجمهء خطبهء صد و يازدهم

تفسير عمومى خطبهء صد و يازدهم

انسان در مقابل آرايشها و نمايشهاى جالب دنيا

شاديهاى دنيا محدود است و امن و امانش در برهه هائى محدود

اين دنيا مى فريبد و ضرر خود را وارد مى سازد و دگرگون مى شود و مى خورد و نابود ميكند و مى رود

دنيا براى كسى كه مطلوب ذاتى است بطور محدود مى شكفد و سپس پژمرده مى شود و از بين مى رود

خندهء بامدادى دنيا را كه شخصيت را دستخوش تزلزل نمايد گريهء شامگاهى آن ، و شادى روى آوردن آنرا اندوه پشت كردنش از شايستگى اعتماد و تكيه بر آن ساقط مى نمايد

از اين دنياى شگفتانگيز در انتظار دو چهرهء متضاد باشيد تا فريبش را نخوريد

اگر دنيا كسى را از طراوت خود نشاط بخشيد از ناگواريهايش خسته و درمانده مى نمايد

ارتباط آزاد با همهء آنچه كه دنيا براى انسان عرضه ميكند اينست قانون رشد شخصيت آدمى

ارتباط آزاد با اموال و امتيازات و مقامات اين دنيا ، خود مانع گسترش « من » به بيش از منطقهء ضرورتها از امور مزبوره ميباشد

در حال تكيه بر ثبات آفتاب و ماه و ستارگان بودند كه ناگهان زمين آنها را بدرون خود كشيد ) *

اگر داراى قدرتى باشيد كه جهان هستى را زير و رو كنيد و همهء آنرا در اختيار فرمان قضا و قدر بگذاريد و بخواهيد كه يك فرد از انسان را از قانون « مرگ بدنبال زندگى » مستثنى نمايد ، امكان پذير نخواهد بود

چيست علت اين همه تذكردادن به مرگ و دل نبستن بدنيا و خود نباختن در برابر خواستنىهاى دنيا

چگونه اين دنيا با آن همه زيباييها و امتيازات مطلوبش چهره اى زشت و ناسازگار به انسان نشان مى دهد

حال كه چنين است بدنيا تكيه نكنيد و آنرا متهم بسازيد و همواره از حوادث كوبندهء آن برحذر باشيد ) *

دريغا كه مردم معمولى ، سفر مرگ را بدون دعوت و باجبار قوانين طبيعت ناآگاه تلقى ميكنند

آن در خاك آرميدگان هرگز از آنچه كه در عرصهء طبيعت مى گذرد متأثر نمى گردند

دريغا ، چند وجب پائين آمدن لازم است كه بشر با داشتن همهء تنوعها و تضادها با همديگر بدون سر و صدا جمع شوند

همان گونه از دنيا رفتند كه به دنيا آمده بودند ، فقط با اين تفاوت كه وقت رفتن اعمالى را در اين دنياى فانى اندوختند و با خود به سراى ابديت بردند

ترجمهء خطبهء صد و دوازدهم

فهرست مطالب

فهرست آيات

فهرست روايات

فهرست اسامى

فهرست مآخذ

فهرست قبايل و اقوام

فهرست امكنه

ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٧ - بالاخره ، مرگ با سكراتش و دل گسيختن از دنيا با حسراتش تاختن آورد و آن قدرتمند را كه زمين در زير پايش مى لرزيد و آسمان به احترامش قامت خم مى كرد تسليم خويش نمود و سرخى رويش به زردى مبدل گشت

مطالب مزبور بدينقرار است : ١ - مقدمه اى بر مرگ و غائلهء آن .
٢ - جملاتى از شعراى فرانسه : لامارتين ، آلفرددوويينى ، ويكتور هوگو ، الفرد دوموسه ، تيوفيل گوتيه ، بودلر ، كلودل .
٣ - جملاتى از شعراى ايتاليا : مانتسونى .
٤ - جملاتى از شعراى اسپانيا : پاسكولى ، كنگورا ، كالدرون .
٥ - جملاتى از شاعر مجارستان : ساندور الكسندر پتوفى ، جملاتى از شاعر لويس : هانرى اسپيس .
٦ - جملاتى از شعراى روسيه : الكسندر سرگيويچ پوشكين ، پاولووا ، لرمانتوف ، الكسى تولستوى ، آتانازىفت ، ماياكوفسكى ، اسلوچفسكى .
٧ - جملاتى از شعراى امريكا : فيليپ فرنو ، لانگفلو ، ولتويتمن ، راف والدو امرسون ، جيمزراسللاول ، ويليام بريانت .
٨ - مرگ از ديدگاه جلال الدين محمد مولوى .
٩ - مقدار رسميت بحث از مرگ در علوم و فلسفه .
١٠ - نظرى به حقيقت و پديدهء زندگى در مقابل مرگ .
١١ - نظرى به مرگ از جنبهء ادراكات عمومى ( مرگ مجمع نظريات متناقضه ) ١٢ - پيش از مرگ و پس از مرگ .
١٣ - تسليتى كه اپيكور در بارهء غوغاى سرانجام به پيروانش مى داد .
١٤ - غوغاى مرگ و غائلهء پس از مرگ .
١٥ - عوامل نگرانى و اندوه در هنگام تجسم هيولاى مرگ .
١٦ - مرگ از ديدگاه قرآن .
١٧ - چرا مرگ را آرزو نمى كنند ١٨ - براى شناخت مرگ از ديدگاه اسلام ، مرگ از ديدگاه على عليه السلام را مطالعه كنيم .
١٩ - آرى ، على عليه السلام از غوغاى مرگ و غائلهء پس از مرگ نگرانى ندارد .
يكى از نكات لطيف ادبى كه در بارهء سكرات موت ديده‌ايم همانست كه مولوى مى گويد :