ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٩٨ - ترجمهء خطبهء صد و دوازدهم

( الله يَتَوَفَّى الأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها . . . ) [١] ( خداوند نفسها را در هنگام مرگ مى گيرد . ) ٢ - ملك الموت ( عزرائيل عليه السلام ) - ( قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ) [٢] ( بگو به آنان ملك الموت كه بر شما موكل شده است شما را [ جانها يا نفسها ، ارواح شما را ] مى گيرد . ) ٣ - فرشتگان كه در بعضى از آيات از آنها به رسولان نيز تعبير شده است - ( تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ) [٣] ( ملائكه آنان را مى گيرد . ) ٤ - رسولان الهى - ( تَوَفَّتْه رُسُلُنا ) [٤] ( رسولان ما او را مى گيرند . ) بديهى است كه اين آيات با نظر به فاعل حقيقى كه خدا است و وسائلى كه ملك الموت ( عزرائيل عليه السلام ) و ديگر فرشتگان مى باشند ، مخالفتى با يكديگر ندارند و منظور از ملائكهء ديگر ، همان گونه كه از امير المؤمنين عليه السلام آمده است ياران ملك الموت در امر قبض ارواح مى باشند . روايت از امير المؤمنين عليه السلام چنين آمده است :
إنّه سئل عن قول الله تعالى : ( الله يَتَوَفَّى الأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها ) وَقَوْلِه : ( قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ ) وَقَوْلُه عَزَّ وَجَلَّ : ( تَوَفَّتْه رُسُلُنا ) وَقَوْلِه تَعَالى :

[١] الزمر آيهء ٤٢ .
[٢] السجده آيه ١١ .
[٣] النحل آيه ٢٨ و ٣٢ .
[٤] الانعام آيه ٦١ .