تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩ - نوع اول از مكاسب محرمه

ذو منفعة المقصودة بدانيم و اگر هرشيئ را مى‌بايد بتوان مورد چنين حكمى قرار داد.

در جواب مى‌گوئيم: فرق بين اين ابوال و اشيائى كه ذو منفعة الغير المقصودة محسوب مى‌شوند آنستكه عرف چنين حكم مى‌كند يعنى در اشياء يادشده حاكم است باينكه داراى منفعت نبوده ولى ابوال را صاحب منفعت مقصوده معرفى مى‌كند و انشاء اللّه عنقريب در ضابطه و قاعده منفعتى كه مسوّغ بيع است در اين زمينه سخن خواهيم راند.

شرح مطلوب‌

قوله: المحكوم بطهارتها: ضمير در « طهارتها » به ابوال راجع است.

قوله: ان قلنا بجواز شربها: يعنى شرب ابوال.

قوله: كما عليه جماعة من القدماء و المتأخّرين: ضمير در « عليه » به جواز شربها اختيارا عود مى‌كند.

قوله: دعوى الاجماع عليه: ضمير در « عليه » به جواز شربها اختيارا برمى‌گردد.

قوله: فالظّاهر جواز بيعها: ضمير در « بيعها » به ابوال مذكور برمى‌گردد.

قوله: بحرمة شربها: يعنى شرب ابوال مذكور.

قوله: كما هو مذهب جماعة اخرى: ضمير « هو » به حرمت يعنى عدم جواز راجع است.

قوله: لاستخبائها: يعنى استخباث ابوال مذكور.

مؤلّف گويد:

خبيث عبارتست از هرچيزى كه طبع انسانى مايل به تناول آن نباشد و پرواضح است كه غالب طباع انسانى از شرب ابوال يادشده كراهت دارند.

قوله: ففى جواز بيعها: يعنى بيع ابوال.

قوله: من عدم المنفعة الخ: تقرير دليل قائلين بعدم جواز بيع مى‌باشد.

قوله: المقصودة فيها: ضمير در « فيها » به ابوال راجع است.

قوله: و المنفعة النّادرة الخ: منفعتى را براى شيئ نادره مى‌دانند كه وقتى نامى از