تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٢ - مقاله مرحوم مصنف و نظر در كلام كاشف الغطاء(ره)

مقاله مرحوم علّامه حلّى‌

مرحوم علّامه حلّى در كتاب نهايه در بيان اينكه از بول غير مأكول اللّحم بمنظور شرب چهارپايان اگر انتفاع ببرند، اين منفعتى است جزئى و غير قابل اعتناء و بخاطرش نمى‌توان بول را مال دانسته و بيعش را تجويز كرد مى‌فرمايند:

دليل بر اين گفتار آنستكه هرشيئ حرامى مسلّما خالى از منفعت جزئيّه‌اى نمى‌باشد نظير شراب بمنظور سركه انداختن و عذره بجهت كود دادن و ميته بقصد تغذيه جوارح طير ولى اينگونه منافع را شارع مقدّس اعتبار نكرده و بخاطر آنها بيع را تجويز نفرموده است. پايان كلام مرحوم علّامه.

شرح مطلوب‌

قوله: لعلّه للاحاطة الخ: ضمير در « لعلّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: بعض الاساطين: مقصود مرحوم كاشف الغطاء است.

قوله: فى شرحه على القواعد: يعنى كتاب كشف الغطاء.

قوله: مع تفصيل لا يرجع الى مخالفة الخ: تفصيلى كه از مرحوم كاشف الغطاء در اينمسئله داده شده اينستكه:

ايشان فرموده‌اند انتفاعاتى كه دلالت بر هتك حرمت و عدم اكتراث به دين باشد جايز نيست ولى غير آن جايز و مشروع مى‌باشد.

قوله: مثل الايقاد بالميتة: ايقاد يعنى افروختن آتش.

قوله: سدّ ساقية الماء بها: كلمه « سدّ » يعنى بستن و « ساقيه » يعنى نهر آب و ضمير در « بها » به ميته عود مى‌كند.

قوله: لجوارح الطّير: به پرنده‌گانى گفته مى‌شود كه طيور ديگر را صيد مى‌كنند همچون عقاب و قرقى و لاش‌خور.

قوله: و مراده سلب الاستعمال: ضمير در « مراده » به كاشف الغطاء راجع است.

قوله: عن هذه الامور: يعنى ايقاد و سدّ ساقيه و اطعام به جوارح الطّير.

قوله: تنزيلا لها منزلة المعدوم: ضمير در « لها » به هذه الاستعمالات راجع است.