تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣ - بيع العذره نجس

وجه تقريب‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

وجه تقريب آنستكه امام عليه السّلام در اينحديث بين دو حكم متضادّ در كلام واحد نسبت به مخاطب واحد جمع فرموده و اظهار داشته‌اند:

فروش عذره حرام است و در بيع عذره اشكالى نيست.

پرواضح است كه اين جمع در فرمايش امام عليه السّلام دلالت مى‌كند بر اينكه تعارض بين دو روايت سابق يعنى روايت يعقوب بن شعيب و خبر محمّد بن مضارب صرفا از حيث دلالت بوده و از حيث نصوصيّت و ظهور باهم تخالف دارند بهمان بيان و شرحى كه گذشت از اينرو در مقام جمع نبايد بمرجّحات سنديّه يا خارجيّه رجوع كرد بلكه لازم است به جمع دلالى بين آنها پرداخت.

دفع مقاله برخى از فقهاء

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

و به بيان و شرحى كه داديم گفتار برخى از فقهاء در اينمقام دفع مى‌شود، قائل فرموده:

علاج دو خبرى كه بطور تباين كلّى باهم متنافى هستند اينستكه در مقام جمع بين آنها بايد به مرجّحات خارجيّه رجوع كرد و در صورت فقدان آنها لازمست به تخيير بين آنها قائل شد يا توقّف كرد نه آنكه ظهور هريك را الغاء نموده و بنصّ موجود در آنها اخذ كرد.

و بخاطر همين مبنائى كه اين قائل اتّخاذ كرده بر كسانيكه بين امر و نهى جمع نموده و گفته‌اند:

امر را بايد بر اباحه و نهى را بر كراهت حمل نمود.

طعن زده و گفته است:

اين جمع تصرّف در دلالت امر و نهى بوده و ظهور هريك را ملغاء نمودن است و چنانچه گفتيم باين نحو از جمع نمى‌توان اعتماد كرد بلكه در اينگونه موارد بايد