تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٧ - ذكر اخبار داله بر وجوب اعلام و ارشاد
زير سقف باعث آن مىشود كه دود متنجّس متصاعد شده و سقف را متأثّر و متنجّس كند لذا بمنظور پيش نيامدن چنين امرى روغن را زير سقف روشن نكرده بلكه زير آسمان آنرا بيافروزند.
البتّه اين تقرير و بيان در صورتى صحيح و قابل اعتماد است كه فرموده شيخ طوسى (ره) را بپذيريم يعنى قبول كنيم كه حديث مرسله بر نجاست دون نجس دلالت دارد زيرا دود مزبور بسا از اجزاء لطيف روغن خالى نبوده كه بواسطه گرمى همراه دود متصاعد شده و به سقف مىرسند و آنرا نجس مىكنند.
و بهرصورت همانطوريكه گفتيم امر دائر است بين سه چيز:
١- حمل مرسله بر استحباب و جواز استصباح بطور مطلق و لو زير سقف.
٢- تقييد مطلقات بواسطه مرسله و عدم جواز استصباح مگر زير آسمان.
٣- حمل مرسله بر حكم ارشادى.
بديهى است اگر ظاهر مرسله را مخالفت نموده و آنرا بر تقييد حمل نكرده مخصوصا بحكم ارشادى دون استحباب ملتزم شويم اولى و سزاوارتر است على الخصوص كه تقييد يا مبتنى است بر فرموده شيخ (ره) يعنى بايد بپذيريم كه روايت بر نجاست دود نجس دلالت دارد كه آن بر خلاف رأى مشهور از علماء است و يا بر اينكه حكم تعبّد محض است و آن در نهايت بعد مىباشد.
و شايد بخاطر همين معنى است كه شيخ عليه الرّحمه در كتاب مبسوط فتوى به كراهت داده با اينكه راوى مرسله مزبور خود مرحوم شيخ مىباشد.
سپس مرحوم مصنّف مىفرمايند:
انصاف آنستكه مسئله مورد بحث خالى از اشكال و ترديد نيست و وجه اشكال آنستكه روايات وارده مطلق بوده و استصباح را بطور مطلق تجويز نمودهاند و ظاهر آنها بعيد از تقييد مىباشد زيرا هم مطلقات آبى از قيد بوده و هم مقيّد (بكسر ياء) از مقيّد ساختن مطلقات اباء دارد لذا باين لحاظ مىبايد استصباح بطور مطلق جايز باشد.
ولى از طريف ديگر شهرت فتوائى و اجماع منقول حاصل است بر اينكه استصباح تنها زير آسمان جايز است و زير سقف مشروع نيست از اينرو با توجّه باين