انديشه دينى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢١٤
دانستهاند. «١» بنابراين، «دار خُلد» يعنى جايى كه انسان هميشه در آن جا مىماند و از آن جا خارج نمىشود و يا جايى كه براى مدّتى طولانى در آن جا سكونت مىگزيند. امّا اين تعبير در قرآن مجيد حكايت از معناى نخست دارد؛ زيرا گرچه واژه خلود هر دو معنا را برمىتابد، امّا قرآن مجيد با تعبيراتى گوناگون كه براى عاقبت كار كافران معاند و منافقان به كار برده است، مىفهماند كه مراد همان دوام و هميشگى است. به عنوان مثال، در آيه زير تصريح فرموده است كه كافران از آتش خارج نمىشوند و در آن جا اقامت دايم دارند:
«يُريدُونَ انْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ وَ ما هُمْ بِخارِجينَ مِنْها وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقيمٌ»
(مائده/ ٣٧)
پيوسته مىخواهند از آتش خارج شوند، ولى نمىتوانند، و براى آنان كيفرى پايدار است.
در جايى ديگر واژه «خالدين» را با قيد «ابدى» همراه كرده است تا تأكيدى بر معناى هميشگى بودنش باشد:
«وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَانَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها ابَداً» (جن/ ٢٣) «٢»
و هر كس از خدا و رسولش نافرمانى كند، آتش دوزخ از آنِ او است و جاودانه در آن مىماند.
در آياتى ديگر نيز اين معنا را با اين قيد مىآورد: «تا زمانى كه آسمانها و زمين بر پا است» و مىفرمايد:
«فَامَّا الَّذينَ شَقُوا فَفِى النَّارِ لَهُمْ فيها زَفيرٌ وَ شَهيقٌ خالِدينَ فيها ما دامَتِ السَّمواتُ وَالْارْضُ» (هود/ ١٠٦- ١٠٧)
و امّا آنان كه بدبخت شدند، در آتشند و برايشان در آن جا، زفير و شهيق [: نالههاى طولانى دم و بازدم] است. جاودانه در آن خواهند ماند تا آسمانها و زمين برپا است.