انديشه دينى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٢٥
اتَّبِعُ الَّا ما يُوحى الَىَّ» (انعام/ ٥٠)
بگو: «من نمىگويم خزائن خدا نزد من است؛ و من [جز آنچه خدا به من بياموزد] از غيب آگاه نيستم! و به شما نمىگويم من فرشتهام، تنها از آنچه به من وحى مىشود، پيروى مىكنم.»
اصولًا آدمى سخن خود را بنابر مصالح و ملاحظات خويش براى ديگران بازمىگويد و از گفتن آنچه برخلاف خواستههاى او است مىپرهيزد، امّا اگر وظيفه كسى ابلاغ پيام كس ديگر باشد، نمىتواند طبق خواست خود عمل كند و بايد بنابر خواست پيام دهنده عمل كند.
وحى نيز از اين مقوله است و پيامبر صلى الله عليه و آله حق هيچگونه دخل و تصرفى در آن ندارد:
«وَ اذا تُتْلى عَلَيْهِمْ اياتُنا بَيِّناتٍ قالَ الَّذينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنَا ائْتِ بِقُرْانٍ غَيْرِ هذا اوْ بَدِّلْهُ قُلْ ما يَكُونُ لى انْ ابَدِّلَهُ مِنْ تِلْقاءِ نَفْسى انْ اتَّبِعُ الَّا ما يُوحى الَىَّ انّى اخافُ انْ عَصَيْتُ رَبّى عَذابَ يَوْمٍ عَظيمٍ» (يونس/ ١٥)
و هنگامى كه آيات روشن ما بر آنان خوانده مىشود، كسانى كه به لقاى ما [و روز رستاخيز] ايمان ندارند، مىگويند: «قرآنى جز اين بياور، يا اين را تبديل كن [و آيات نكوهش بتان را بردار]!» بگو: «من حق ندارم كه از پيش خود آن را تغيير دهم؛ تنها از چيزى كه بر من وحى مىشود، پيروى مىكنم! من اگر پروردگارم را نافرمانى كنم، از كيفر روز بزرگ [قيامت] مىترسم!»
از موضوعات ديگرى كه در شناخت حقيقت وحى بسيار مؤثّر است، اين است كه به همراه نزول وحى دانشهايى بر بشر عرضه شدند كه هرگز در جامعه آن روز مطرح نبودند و سطح اين معارف، بسى بالاتر از سطح معارفى بود كه در اختيار بشر آن روز قرار داشتند. معرّفى خداوند متعال با صفات جمال و جلال، بيان داستانهايى از زندگى انبياى گذشته به صورت واقعى و به دور از تحريف، معرّفى سنّتهاى حاكم بر جوامع بشرى، خبر دادن از آينده جهان هستى و جز آن از اين نمونه است.
توجه به سبك قرآن نيز در شناخت و تحليل وحى راهگشا است؛ زيرا سخنان پيامبر در طول چهل سال قبل از بعثت اعجاب سخن شناسان عرب را برنينگيخت، در حالى كه كلام وحى همگان را مبهوت ساخت، تا جايى كه بسيارى از دشمنان سرسخت را به تمجيد و