انديشه دينى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩٥
جدا خواهد ساخت. «١»
بنابراين، هر چند طبيعتِ نظام زندگى دنيوى اقتضا دارد كه كسانى بتوانند لباس حق بر باطل بپوشانند و باطل را حق جلوه دهند، امّا در جهان آخرت ظهور از آنِ حق است و باطل همچون سرابى است كه بطلان و غير واقعى بودنش براى همگان روشن مىشود و جايى براى خودنمايى نخواهد داشت.
٣- دنيا دار تكليف و آخرتدار جزاء
از ديگر تفاوتهاى بنيادين دنيا و آخرت آن است كه دنيا محل تكليف و انجام وظايف است و آخرت محل رسيدن به پاداش و كيفر الهى. دنيا محل انجام اعمال نيك و نيز محل ارتكاب گناهان و خطاها است. امكان تغيير مسير و توبه نيز در دنيا فراهم است و انسان مىتواند به اصلاح امور خود بپردازد و اخلاق نيك كسب كند و به خداوند تقرّب جويد، در حالى كه با پا گذاشتن به جهان پس از مرگ باب اختيار مسدود مىشود و توان كسب فضايل و انجام اعمال صالح از انسان گرفته مىشود. حضرت على عليه السلام مىفرمايد:
«وَ انَّ الْيَوْمَ عَمَلٌ وَ لا حِسابَ وَ غَداً حِسابٌ وَ لا عَمَلَ» «٢»
امروز، روز كار است و حسابى نيست و فردا [آخرت] روز حساباست و عملى نيست.
نكته شايان توجّه اين است كه نبايد گمان كرد كه اين تفاوت ميان دنيا و آخرت امرى قراردادى است، بلكه ريشهاش در تفاوت ماهوى اين دو جهان است كه دنيا، جهان مادّه و تغيير و تغيّر و حركت و خروج از قوّه به فعل است و جهان آخرت، يكپارچه فعليّت و حيات بالفعل. بنابراين، در آنجا عمل و به تبع آن تغيير سرنوشت وجود ندارد و نظام زندگى در آنجا با نظام دنيايى تفاوتى بنيادين دارد.