عدالت و لطف و مصلحت‌اند. اينك براى توضيح بيشتر به آيات و روايات زير توجه كنيد: «وَ ما اصابَكُمْ مِّنْ مُصيبَةٍ فَبما كَسَبَتْ ايْديكُمْ وَ يَعْفُو عَنْ كَثيرٍ» (شورى/ ٣٠) هر مصيبتى به شما رسد به خاطر اعمالى است كه انجام داده‌ايد، و بسيارى را نيز عفو مى‌كند! «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَىْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْامْوالِ وَالْانفُسِ وَالَّثمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرينَ» (بقره/ ١٥٥) قطعاً همه شما را با چيزى از ترس، گرسنگى، و كاهش در مال‌ها و جان‌ها و ميوه‌ها، آزمايش مى‌كنيم؛ و بشارت ده به استقامت كنندگان! انديشه دينى ١٠٤ بسيارى از شرور مقدمه خيراتند ..... ص : ١٠٤ على عليه السلام مى‌فرمايد: «الْبَلاءُ لِلظَّالِمِ ادَبٌ وَ لِلْمُؤْمِنِ امْتِحانٌ وَ لِلْانْبِياءِ دَرَجَةٌ وَ لِلْاوْلِياءِ كَرامَةٌ» «١» بلاء براى ستمكار، مايه تأديب، براى مؤمن، وسيله آزمايش، براى پيامبران (ترفيع) درجه، و براى اولياى الهى، كرامت است. پيامبر صلى الله عليه و آله نيز مى‌فرمايد: «انَّ اللَّهَ يُغَذّى‌ عَبْدَهُ الْمُؤْمنَ بِالْبَلاءِ كَما تُغَذِّى الْوالِدَةُ وَلَدَها بِاللَّبَنِ» «٢» خداوند، بنده مؤمن خويش را به وسيله بلاء پرورش و رشد مى‌دهد، همان‌گونه كه مادر، با شير فرزندش را رشد مى‌دهد. ايراد چهارم: شرور بعضى از افراد با توجه به وجود شرهاى مختلف، عدالت خدا را انكار كرده‌اند: اينك، براى پاسخ به اين ايراد، به پرسش‌ها و مسائل زير پاسخ مى‌گوييم: ١- ماهيت شرور چيست؟ آيا شرور امورى وجودى و واقعى‌اند يا امورى عدمى و نسبى؟ ٢- خواه شرور وجودى باشند و خواه عدمى، آيا خيرات و شرور جدايى‌پذيرند، يا جدايى‌ناپذير؟ ٣- خواه شرور وجودى باشند و خواه عدمى، و نيز خواه از خيرات جدايى‌پذير باشند و خواه جدايى‌ناپذير، آيا آنچه شرّ است، واقعاً شرّ است و جنبه خيريت در آن نيست، يا اين‌كه در