انديشه دينى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٥٦
عصمت است يا نه؟
پاسخ: بحث ما در امامت بيشتر ناظر به وظيفه دوم پيامبر يعنى تبيين و تفسير متون دينى است. پيامبر صلى الله عليه و آله در مدت بيست و سه سال دوران بعثت، آيات قرآن را از عالم غيب تلقى كرد و به جامعه ابلاغ نمود. علاوه بر آن، به تناسب موقعيتهاى زمانى و مكانى و زمينههايى كه پيش آمد، به تبيين و تفسير معارف قرآن همت گماشت و جزئيات احكام را بيان كرد؛ ولى در دوران بعثت به خصوص با توجه به گرفتارىهاى فراوان دوران مكه و جنگهاى زياد دوران مدينه و ديگر مشكلات، پيامبر اين امكان را نيافت كه احكام و معارف را به طور تفصيلى بيان كند و عمر پيامبر به سر آمد و حال آن كه هنوز بسيارى از معارف و احكام قرآن بيان نشده بود. بهترين دليل بر اين مطلب بررسى تاريخ صدر اسلام است. در قرآن و روايات تصريح شده كه اسلام دين كاملى است و تمام رهنمودهاى اعتقادى و دستورهاى عملى براى به سعادت رساندن انسانها را ارائه كرده است. «١» اهل سنت بعد از رسول خدا براى پى بردن به احكام و معارف دينى به كتاب و سنت مراجعه كردند و سنت در نگاه آنان اخبارى بود كه سخنان يا رفتار رسول خدا را حكايت مىكرد. مجموع روايات رسول خدا كه به وسيله اصحاب نقل شد، در جنب قرآن نتوانست در همه زمينهها جوابهاى كافى به مجتهدان بدهد. از اين رو ناچار شدند به قياس پناه ببرند. در معارف دينى نيز نتوانستند از قرآن معارف ناب را استنباط كنند و دچار انحرافهاى عظيم اعتقادى گشتند و حال آن كه خودشان قبول داشتند كه اسلام دين كاملى است و جواب همه سؤالها و نيازهاى بشر را مىدهد و در قرآن همه چيز بيان شده است.
از ديدگاه شيعه، رسول خدا چون نتوانست به دلايل مختلف در طول عمر خود همه احكام و معارف دينى را به صورت تفصيل بيان كند، هنگام وفات از جانب خدا موظف شد اين احكام و معارف را به افرادى شايسته تعليم دهد و بسپارد تا آنان بعد از خودش و در زمان مناسب آنها را بيان كنند. اين افراد نيز بايد امين و مورد اعتماد باشند و شيطان و هواى نفس بر آنان تسلّطى نداشته باشند و به عبارت ديگر معصوم باشند. شناخت عصمت هم