خدا است. همانا خداوند به هر كسى كه بخواهد، بدون حساب روزى مى‌دهد.» «١» البته معجزه و كرامت قرابتى با هم دارند و آن صدورشان از بندگان خداست. كسانى كه به مراحل بالايى از بندگى رسيده باشند، به زيور ولايت آراسته مى‌گردند و قدرت تصرف در جهان خلقت را پيدا مى‌كنند و اين همان معناى كلام منسوب به امام صادق عليه السلام است كه فرمود: «أَلْعُبُودِيَّةُ جَوْهَرَةٌ كُنْهُهَا الرُّبُوبِيَّةُ» «٢» بندگى، گوهرى است كه حقيقتش خداوندگارى است. فرق اعجاز با ديگر كارهاى غير عادّى‌ نيز وقوع كارهاى خارق‌العاده ديگرى نظير احضار ارواح، خواب‌هاى مغناطيسى و ... از برخى كسان هم‌انكارناپذير است. از اين رو، پرسشى در بحث اعجاز پيش مى‌آيد كه چگونه ميان اين امور خارق‌العاده و معجزات فرق بگذاريم؟ پاسخ: چنان كه اشارت رفت كارهاى خارق‌العاده مرتاضان و مانند آنان از جهات گوناگون محدود است، در حالى كه معجزات انبيا را قيد و شرطى نيست. توضيح اين كه، چون نيروى انسانى محدود است، امورى نيز كه متّكى بر آنند، محدود خواهند بود. مرتاضان براى انجام كارهاى خود به تعليم و تمرين نيازمندند و هرگز كسى مادرزاد مرتاض متولّد نمى‌شود. از سوى ديگر، مرتاضان قادر به انجام هرگونه كارى نيستند، بلكه از توانايى محدودى بهره‌مندند، ولى انبيا اين محدوديت‌ها را ندارند؛ زيرا بر نيروى نامحدود خداوند متّكى‌اند و نيازمند به تعليم و تربيت و تمرين خاصى براى معجزه نيستند و حتّى ممكن است پيامبرى، مانند حضرت مسيح عليه السلام، در گهواره سخن بگويد. معجزات پيامبران بر محور موضوعاتى خاص هم دور نمى‌زند و اگر معجزه پيامبرى معدود و محدود بوده، علّتش اقتضاى محيط و زمان، يا درخواست مردم بوده است؛ چنان كه اگر مردم نوعى ديگر از معجزات مى‌خواستند و پيامبران انجامش را لازم‌