انديشه دينى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٣
«هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ» (رعد/ ١٦)
او [خدا] يگانه قهار است.
قرآن يگانگى خدا را با وصف «قهاريّت» قرين كرده است تا ما دريابيم: وحدت خداوند، وحدتى قاهرانه است و در هيچ صورتى شريكپذير نيست و هرگز دومى برنمىدارد نه در صفات و نه در ذات.
٢- تكرارناپذيرى وجود محض
واجبالوجود، وجودى است كه هيچ قيد، شرط، حد و نيازى در آن راه ندارد.
وجودى است نامحدود، بى قيد و شرط، مستقل، غنى بالذات و خالص محض و تصور چنين وجودى خود به خود فرض تكثّر و تعدد را نفى مىكند؛ زيرا هر واجب ديگرى كه در كنارش فرض شود، آن را از صرافت و نامتناهى بودن مىاندازد و محدود مىكند و اين خلاف فرض است. بنابراين، خداوند وجود محض، مطلق و نامحدود يگانهاى است كه تصوّر وجود مستقل ديگرى غير از او محال است و آنچه در جهان وجود دارد، ظهور، تجلى، اسم و شأن خود اوست نه ثانى، دوم و رقيب او. اگر گفتهاند: «ليس فى الدار غيرُه ديّار». (در خانه هستى جز او موجودى نيست) مراد، نفى حقيقى است. جز ذات حق تعالى، صفات، شؤون، اسماء، ظهورات و جلوههاى او، هيچ چيز ديگرى نيست زيرا به فرموده قرآن كريم:
«هُوَ الْاوَّلُ وَالْاخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْباطِنُ» (حديد/ ٣)
او اول، آخر، ظاهر و باطن است. «١»
«هُوَ الَّذى فِى السَّماءِ الهٌ وَ فِى الْارْضِ الهٌ» (زخرف/ ٨٤)
او است كه در آسمان خدا است و در زمين خدا است.
٣- فساد آورى چند خدايى
اين برهان را «برهان تمانع» ناميدهاند. در قرآن آمده است:
«لَوْ كانَ فيهِما الهَةٌ الَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا» (انبياء/ ٢٢)