مبتكر برهان وجودى، «سِنت آنسلم» از دانشمندان كاتوليك مذهب است كه در قرن يازدهم ميلادى مى‌زيسته است. برهان آنسلم مبتنى بر مفهوم تصوّرى است كه از خداوند در ذهن بشر وجود دارد. تقرير اصل برهان چنين است: همه كس حتى شخص سفيه تصوّرى دارد از ذاتى كه بزرگتر از آن ذاتى نيست. چنين ذاتى البته وجود هم دارد؛ زيرا اگر وجود نداشته‌ انديشه دينى ٤١ برهان تجربه دينى ..... ص : ٣٨ باشد، بزرگ‌ترين ذاتى كه به تصوّر آيد كه وجود داشته باشد از او بزرگ‌تر است و اين خلف است. پس يقيناً ذاتى هست كه هم در تصوّر و هم در حقيقت بزرگ‌ترين ذات باشد و او خدا است. «١» توضيح برهان اين است كه مى‌گويد، من ذاتى را تصوّر مى‌كنم كه از او بزرگتر و كاملتر نباشد. اين ذات يا وجود دارد يا وجود ندارد. اگر وجود دارد كه همان است كه من مى‌گويم، و اگر وجود ندارد، پس ذاتى كه بزرگترين ذات‌ها باشد و وجود هم داشته باشد، از ذاتى كه بزرگترين ذات‌ها باشد و وجود نيز نداشته باشد، كامل‌تر است. پس كامل‌تر از آنچه من تصوّر كردم، فرض شد؛ يعنى فرض اين است كه بزرگترين ذات را من تصوّر كردم، ولى با موجود نبودن وجود متصوّر من و وجود داشتن غير آن، خلف پيش مى‌آيد. پس ذاتى كه من تصوّر كردم، همان ذاتى است كه هم در تصوّر و هم در حقيقت، بزرگترين ذات است و او خدا است. اين برهان از نظر شكل قياس، از نوع برهان خُلف «٢» است كه با ابطال نقيض مطلوب، به نتيجه دست مى‌يابند، همچنان كه از ظاهر برهان نيز آشكار است، در اين برهان از تصوّر بزرگ‌ترين (و كامل‌ترين) ذات به‌وجود آن در خارج منتقل مى‌شوند و ثبوت آن را در خارج نتيجه مى‌گيرند. برهان وجودى آنسلم، پس از او مورد مناقشه و بحث فراوان قرار گرفت و