انديشه دينى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٢٢
است كه خداوند شرك بدون توبه را هرگز نخواهد بخشيد و كفّار در آتش جاودانند، امّا گناهان كبيره ممكن است مورد بخشش قرار گيرند. برخى روايات معصومين عليهم السلام نيز اين حقيقت را تأييد مىكنند كه جاودانگى در دوزخ شامل كسانى نمىشود كه با ايمانند، ولى دامان خويش را به گناهان كبيره آلودهاند.
امام موسى بن جعفر عليه السلام مىفرمايد:
«لا يُخَلِّدُ اللَّهُ فِى النَّارِ الَّا اهْلَ الْكُفْرِ وَالْجُحُودِ وَ اهْلَ الضَّلالِ وَالشِّرْكِ» «١»
خداوند كسىرا جاودان در آتش نگه نمىدارد مگر اهلكفر و انكار و گمراهى و شرك را.
همچنان كه قبل از اين يادآورى شد، قرآن به رباخوار و قاتل شخص مؤمن وعده عذاب جاويد داده است. در اينجا مىخواهيم با نگاهى دوباره به آيات راجع به اين افراد، بررسى كنيم كه آيا وعيد عذاب جاويد به اينها اضافه بر وعيد عذاب جاويد به مشركان و كافران است يا اينكه اينها هم در زمره همان كافران و مشركان هستند و ذكر جداگانه آنها به خاطر اهميتى است كه قرآن به اين سه موضوع دارد. قرآن درباره ربا خوار چنين وعده داده است:
«فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ امْرُهُ الَى اللَّهِ وَ مَنْ عادَ فَاولئِكَ اصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ ... يا ايُّهَا الَّذينَ امَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِىَ مِنَ الرِّبا انْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ فَانْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَ نُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ»
(بقره ٢٧٥- ٢٧٩)
پس كسى
انديشه دينى ٢٢٨ منابع و مآخذ
كه اندرزى از جانب پروردگارش بدو رسيد و [از رباخوارى] بازايستاد، آنچه گذشته، از آنِ اوست و كارش به خدا واگذار مىشود و كسانى كه به [رباخوارى] بازگردند، آنان اهل آتشاند و در آن ماندگار خواهند بود ... اى كسانى كه ايمان آوردهايد، از خدا پروا كنيد و اگر مؤمنيد آنچه از ربا باقى مانده است، واگذاريد و اگر [چنين] نكرديد بدانيد به جنگ با خدا و فرستاده وى برخاستهايد.
دقت در آيه فوق نشان مىدهد كه مورد اين حكم رباخوارانى هستند كه ادعاى ايمان