فصل چهارم: خلود و جاودانگى‌ از موضوعات مهم در مبحث معاد، موضوع خلود و جاودانگى انسان است. بنابرآنچه از آيات و روايات برمى‌آيد، مؤمنان در سراى بهشت براى هميشه باقى مى‌مانند و به انواع نعمت‌ها و لذايذ مادّى و معنوى متنعّم مى‌شوند و از خوشى و راحتى جاويد لذّت مى‌برند و كافران، مشركان و منافقان به عذاب ابدى دوزخ دچار مى‌گردند و پيوسته در آن جا به سر مى‌برند و براى هميشه معذّب مى‌شوند. قرآن كريم در اين باره مى‌فرمايد: «وَالَّذينَ امَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ اولئِكَ اصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فيها خالِدُونَ» (بقره/ ٨١) و آنان كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده‌اند، اهل بهشتند و هميشه در آن خواهند بود. «وَعَدَ اللَّهُ الْمُنافِقِينَ وَالْمُنافِقاتِ وَالْكُفَّارَ نارَ جَهَنَّمَ خالِدينَ فيها هِىَ حَسْبُهُمْ وَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقيمٌ» (توبه/ ٦٨) خداوند به مردان و زنان منافق و كافر، وعده آتش دوزخ داده است كه جاودانه در آن خواهند ماند- همان برايشان كافى است- و خدا آنان را از رحمت خود دور ساخته و عذاب هميشگى براى آنان است. معناى خلود لغت‌شناسان، واژه‌هاى «خُلود» و «خُلد» را به‌معناى دوام و هميشگى و مدّت طولانى‌