انديشه دينى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٠٨
مسائل، مانند بدن برزخى، قبر و اين كه آيا مراد از عالم برزخ و عالم قبر همين گودال خاكى است كه بدن ميّت در آن جاى مىگيرد يا چيزى ديگر است و نيز درباره سؤال و فشار قبر و تجسّم اعمال سخن خواهيم گفت.
بدن برزخى
اين را مىدانيم كه انسان تركيبى از روح مجرّد و بدن خاكى است و منشأ همه ادراكات و افعال او نيز روح است و بدن مادّى تنها ابزارى است براى ادراك و فعّاليت روح و چنانكه در آيات قرآن آمده است، روح پس از مرگ انسان نمىميرد و به سوى خدا بازمىگردد. «١» امّا بدن برزخى يا قالب مثالى، كه روح پس از مرگ در آن جاى مىگيرد، از لحاظ شكل و قيافه و صورت شبيه به بدن دنيايى است، ولى از وزن و جرم بىبهره است.
امام صادق عليه السلام در پاسخ به پرسشى درباره ارواح مؤمنين فرموده است:
به صورت بدنهاى خود در بهشتاند، چنانكه اگر مؤمنى را ببينى، مىگويى: اين، فلان كس است. «٢»
همچنين فرموده است:
وقتى خداوند روح مؤمن را قبض مىكند، او را در قالبى همچون قالب دنيايىاش قرار مىدهد. مردم در آن جا مىخورند و مىآشامند و وقتى كسى بر روح مؤمن وارد مىشود، او را به همان صورتى كه در دنيا بوده است، مىشناسد. «٣»
مىتوان گفت كه بدن برزخى همانند بدنى است كه هنگام خواب ديدن با آن بدن كارهايى را در عالم رؤيا انجام مىدهيم؛ يعنى همين بدن با همه توانايىها و ادراكاتش، امّا جنبه مادىاش فعّال نيست. حتّى انسان گاهى در خواب بهگونهاى نيرومندتر از بيدارى عمل مىكند و مثلًا به كارهاى بزرگى دست مىزند كه در حال بيدارى از او ساخته نيست. بنابر آنچه در روايات آمده است، انسان با بدن برزخى لذّات و آلام