انديشه دينى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٩٨
عقل نيز مثبت معاد جسمانى است.
اينك براى تبيين بيشتر مسأله معاد جسمانى به برخى آيات مىنگريم كه اولًا از اصل معاد جسمانى سخن مىگويند و ثانياً بر معاد جسمانى با همين بدن دنيوى پاى مىفشارند. در ضمن، اين آيات، تنها به عنوان دليل نقلى مطرح نيستند، بلكه با توجه به استدلالى كه بر قدرت الهى در اين آيات وجود دارد گونهاى دليل عقلى نيز بر مطلب محسوب مىشوند:
«وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِىَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِى الْعِظامَ وَ هِىَ رَميمٌ قُلْ يُحْييهَا الَّذى انْشَاها اوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ عَليمٌ» (يس/ ٧٨- ٧٩)
و براى ما مثالى زد و آفرينش خود را فراموش كرد و گفت: «چه كسى اين استخوانها را زنده مىكند در حالى كه پوسيدهاند؟!» بگو: «همان كسى آن را زنده مىكند كه نخستين بار آفريد و او به هر مخلوقى دانا است.»
مفسّران ذيل آيه فوق اين ماجرا را آوردهاند كه روزى شخصى به نام ابىّ بن خلف استخوان پوسيدهاى را نزد پيامبر صلى الله عليه و آله آورد، آن را خرد كرد و گَردش را در فضا پراكنده ساخت. آنگاه از روى انكار معاد گفت: «چه كسى اين استخوانهاى پوسيده را زنده مىكند؟!» در اين حال، آيه بالا در پاسخ او نازل شد.
آيه شريفه حكايت از آن دارد كه مرد عرب جاهلى منكر معاد جسمانى بوده است و از ادّعاى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله چنين فهميده است كه حضرتش از معاد جسمانى خبر مىدهد و به پندار خود دليل محكمى بر نفى معاد آورده و استخوان پوسيده را به رخ كشيده است كه اين استخوان پوسيده را چه كسى دوباره زنده مىكند.
خداى متعال در پاسخ نفرموده است كه معاد، روحانى است و اين استخوان را دوباره زنده نمىكنيم، بلكه پاسخ مىدهد كه هر كس اين استخوان را نخست بيافريده، دوباره آن را زنده خواهد كرد.
«ايَحْسَبُ الْانْسانُ الَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ بَلى قادِرينَ عَلى انْ نُسَوِّىَ بَنانَهُ»
(قيامت/ ٣- ٤)
آيا انسان مىپندارد كه ما استخوانهايش را جمع نخواهيم كرد؟! آرى، ما قادريم حتّى انگشتانش را بسازيم.