توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٤٠ - معاملات حرام

آن گرفته مال مشترى و پيه مال فروشنده است و مشترى مى‌تواند معامله روغن خالصى را هم كه در آن است به هم بزند ولى اگر آن را معيّن نكند بلكه يك من روغن بفروشد، بعد روغنى كه پيه دارد بدهد، مشترى مى‌تواند آن روغن را پس دهد و روغن خالص مطالبه نمايد.

مسأله ٢٠٨٧- اگر مقدارى از جنسى را كه با وزن يا پيمانه مى‌فروشد بزيادتر از همان جنس بفروشد، مثلًا يك من گندم را به يك من ونيم گندم بفروشد، ربا و حرام است وگناه يك درهم ربا بزرگتر از آن است كه هفتاد مرتبه با محرم خود زنا كند، بلكه اگر يكى از دو جنس، سالم وديگرى معيوب، يا جنس يكى خوب وجنس ديگرى بد باشد، يا با يكديگر تفاوت قيمت داشته باشند، چنانچه بيشتر از مقدارى‌كه مى‌دهد بگيرد، باز هم ربا وحرام است پس اگر مس درست را بدهد وبيشتر از آن مس شكسته بگيرد، يا برنج صدرى را بدهد وبيشتر از آن برنج گرده بگيرد يا طلاى ساخته را بدهد وبيشتر از آن طلاى نساخته بگيرد، ربا وحرام مى‌باشد.

مسأله ٢٠٨٨- اگر چيزى را كه اضافه مى‌گيرد غير از جنسى باشد كه مى‌فروشد، مثلًا يك من گندم به يك من گندم ويك قران پول بفروشد باز هم ربا وحرام است بلكه اگر چيزى زيادتر نگيرد ولى شرط كند كه خريدار عملى براى او انجام دهد، ربا وحرام مى‌باشد.

مسأله ٢٠٨٩- اگر كسى كه مقدار كمتر را مى‌دهد چيزى علاوه كند، مثلًا يك من گندم ويك دستمال را به يك من ونيم گندم بفروشد، اشكال ندارد و همچنين است اگر از هر دو طرف چيزى زياد كنند مثلًا يك من گندم ويك دستمال را به يك من ونيم گندم ويك انگشترى بفروشد.

مسأله ٢٠٩٠- اگر چيزى را كه مثل پارچه با متر و ذرع مى‌فروشند، يا چيزى را كه مثل گردو وتخم مرغ با شماره معامله مى‌كنند، بفروشد وزيادتر بگيرد مثلًا ده‌تا تخم مرغ بدهد ويازده‌تا بگيرد اشكال ندارد.

مسأله ٢٠٩١- جنسى را كه در بعضى از شهرها با وزن، يا پيمانه مى‌فروشند و در بعضى از شهرها با شماره معامله مى‌كنند، با آن جنس در هر يكى از آن دو شهر حكم‌