اين كه سال او تمام نشود، خمس مقدارى كه بالا رفته بر او واجب نيست بلكه همچنين است اگر نگهداريش غير معمولى باشد ولى اگر سال آن گذشته بنابر احتياط بايد خمس آن داده شود.

مسأله ١٧٨٦- اگر غير مال التجاره مالى داشته باشد كه خمسش را داده يا خمس ندارد مثلًا ارثى كه خمسش را داده‌اند به دستش آمده باشد چنانچه قيمتش بالا رود ولو آن چيز را براى تجارت گذاشته، آن زيادتى خمس ندارد مگر آن را بفروشد، كه در اين صورت مقدارى كه بر قيمتش اضافه شده در صورت زيادتر بودن از مخارج سال بايد خمس آن را بدهد و اگر با آن چيز ديگرى براى تجارت خريده وقيمت آن بالا رفته است بايد خمس آن زيادتى را بدهد ولو آن چيز را نفروشد وامّا اگر با آن، چيزى را براى نگهدارى خريده باشد و قيمت آن بالا رفته زيادتى خمس ندارد مگر آن كه بفروشد.

مسأله ١٧٨٧- اگر باغى احداث كند براى آن كه بعد از بالا رفتن قيمتش بفروشد، بايد خمس ميوه ونموّ درختها وزيادى قيمت باغ را بدهد ولى اگر قصدش اين باشد كه از ميوه آن استفاده كند، فقط بايد خمس ميوه را در صورتى كه مؤنه سال قرار نگيرد، بدهد.

مسأله ١٧٨٨- اگر درخت بيد وچنار ومانند اينها را براى تجارت بكارد بايد خمس آنها را بدهد اگرچه آنها را نفروشد، ولى اگر مثلًا از شاخه‌هاى آن كه معمولًا هر سال مى‌برند، استفاده‌اى ببرد و به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسبش از مخازج سال او زياد بيايد، در آخر هر سال بايد خمس آن را بدهد.

مسأله ١٧٨٩- كسى كه چند رشته كسب دارد مثلًا اجاره ملك مى‌گيرد وخريد وفروش وزراعت هم مى‌كند، بايد خمس آنچه را در آخر سال از مخارج او زياد مى‌آيد بدهد، و همچنين است اگر از يك رشته نفع ببرد و از رشته ديگر ضرر كند، بايد خمس نفعى را كه مانده بعد از بيرون كردن خسارت بدهد اگر اين دو رشته هر دو در يك دفتر محاسبه مى‌شود والّا خمس نفع را بدون كسر خسارت بايد بدهد گرچه در مثل زراعت و تجارت احتياطاً بايد جدا حساب شود.

مسأله ١٧٩٠- خرجهايى را كه انسان براى به دست آوردن فائده مى‌كند، مانند دلّالى و حمّالى مى‌تواند جزء مخارج ساليانه حساب نمايد.