توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٩٠ - ١ - منفعت كسب

احكام خمس‌

مسأله ١٧٦٧- در هفت چيز خمس واجب مى‌شود: اوّل- منفعت كسب؛ دوم- معدن؛ سوم- گنج؛ چهارم- مال حلال مخلوط به حرام؛ پنجم- جواهرى كه به واسطه غوّاصى يعنى فرو رفتن در دريا به دست مى‌آيد؛ ششم- غنيمت جنگ؛ هفتم- زمينى كه كافر ذمّى از مسلمان بخرد واحكام اينها مفصّلًا گفته خواهد شد.

١- منفعت كسب‌

مسأله ١٧٦٨- هرگاه انسان ازتجارت يا صنعت، يا كسبهاى ديگرى مالى به دست آورد، اگرچه مثلًا نماز وروزه ميّتى را بجا آورد و از اجرت آن، مالى تهيّه كند چنانچه از مخارج سال خود وعيالش زياد بيايد، بايد خمس يعنى پنج يك آن را به دستورى‌كه بعداً گفته مى‌شود بدهد.

مسأله ١٧٦٩- اگر از غير كسب مالى به دست آورد مثلًا چيزى به او ببخشند، واجب است خمس آن را بدهد، اگر از مخارج سالش زياد بيايد.

مسأله ١٧٧٠- مهرى را كه زن مى‌گيرد خمس ندارد وامّا ارثى كه به انسان مى‌رسد اگر هرآينه از پدر وپسر باشد، خمس ندارد ولى اگر مثلًا با كسى خويشاوندى داشته باشد و نداند چنين خويشى دارد، اقوى آن است خمس ارثى را كه از او مى‌برد، اگر از مخارج سالش زياد بيايد، بدهد.