توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٦٨ - احكام مزارعه

مسأله ٢٢٣٨- اگر عامل پيش از قرارداد، كار را انجام داده باشد، يا بعد از قرارداد به قصد اين كه پول نگيرد انجام دهد، حقّى بمزد ندارد.

مسأله ٢٢٣٩- پيش از آن كه عامل شروع بكار كند، جاعل وعامل مى‌توانند جعاله را به هم بزنند.

مسأله ٢٢٤٠- بعد از آن كه عامل شروع به كار كرد، اگر جاعل بخواهد جعاله را به هم بزند، اشكال ندارد لكن اگر رجوع نمايد در بين عمل كردن عامل، بايد اجرت مقدارى كه عامل كار كرده است بدهد.

مسأله ٢٢٤١- عامل مى‌تواند عمل را ناتمام بگذارد، ولى اگر تمام نكردن عمل اسباب ضرر جاعل شود، بايد آن را تمام نمايد مثلًا اگر كسى بگويد هر كس چشم مرا عمل كند فلان مقدار به او مى‌دهم ودكتر جراحى شروع به عمل كند، چنانچه طورى باشد كه اگر عمل را تمام نكند، چشم معيوب مى‌شود بايد آن را تمام نمايد و در صورتى كه ناتمام بگذارد، حقّى به جاعل ندارد.

مسأله ٢٢٤٢- اگر عامل كار را ناتمام بگذارد، چنانچه آن كار مثل پيدا كردن اسب است كه تا تمام نشود، براى جاعل فائده ندارد، عامل نمى‌تواند چيزى مطالبه كند و همچنين است اگر جاعل مزد را براى تمام كردن عمل قرار بگذارد مثلًا بگويد هركس لباس مرا بدوزد ده تومان به او مى‌دهم، ولى اگر مقصودش اين باشد كه هر مقدار از عمل كه انجام گيرد براى آن مقدار مزد بدهد، جاعل بايد مزد مقدارى را كه انجام شده به عامل بدهد، اگرچه احتياط اين است كه بطور مصالحه يكديگر را راضى نمايند.

احكام مزارعه‌

مسأله ٢٢٤٣- مزارعه آن است كه مالك با زارع به اين قسم معامله كند كه زمين را در اختيار او بگذارد تا زراعت كند ومقدارى از حاصل آن را به مالك بدهد.

مسأله ٢٢٤٤- مزارعه چند شرط دارد: اوّل- آن كه صاحب زمين به زارع بگويد زمين را به تو واگذار كردم وزارع هم بگويد قبول كردم، يا بدون اين كه حرفى بزنند