توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٤٨١ - مراتب امر به معروف ونهى از منكر

مسأله ٢٨٥١- اگر امر ونهى بعضى افراد مؤثر واقع نشود وبرخى ديگر احتمال دهند امر ونهى آنان اثربخش است، برآنها واجب مى‌شود.

مسأله ٢٨٥٢- هنگام وجوب امر به معروف ونهى از منكر با زبان، يادآورى مسائل شرعى كفايت نمى‌كند؛ بلكه انسان بايد امر ونهى نمايد.

مسأله ٢٨٥٣- هدف امر به معروف برپايى واجب، وهدف نهى از منكر جلوگيرى از حرام است؛ بنابراين در امر به معروف ونهى از منكر قصد قربت معتبر نيست.

شرايط امر به معروف ونهى از منكر

مسأله ٢٨٥٤- كسى كه مى‌خواهد امر به معروف ونهى از منكر كند بايد «معروف» را از «منكر» تشخيص دهد؛ پس كسى كه معروف ومنكر را نمى‌شناسد، حق ندارد بلكه نمى‌تواند امر به معروف ونهى از منكر نمايد.

مسأله ٢٨٥٥- در واجب بودن امر به معروف ونهى از منكر سه شرط لازم است:

١- احتمال دهد امر ونهى او اثربخش باشد؛ پس اگر بداند اثر نمى‌كند واجب نيست.

٢- بداند يا مطمئن باشد كه گنهكار قصد ادامه يا تكرار گناه را دارد؛ پس اگر بداند يا گمان كند كه تكرار نمى‌كند واجب نيست.

٣- در امر ونهى مفسده مهمترى وجود نداشته باشد؛ پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح عقلايى دهد كه با امر ونهى او زيان جانى يا آبرويى يا مالى قابل توجهى به او يا خويشان يا نزديكان او ويا به‌عده‌اى از مؤمنين مى‌رسد، امر ونهى واجب نيست؛ بلكه در بسيارى موارد حرام مى‌باشد.

مراتب امر به معروف ونهى از منكر

امر به معروف ونهى از منكر مراتبى دارد كه درصورت احتمال حاصل شدن مقصود از مرتبه پايين، اقدام در حد مرتبه بالاتر جايز نيست؛ ومراتب امر ونهى از اين قرار است:

مرتبه اول به‌گونه‌اى با گنهكار برخورد شود كه احساس كند ارتكاب گناه سبب‌