توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٤٢٣ - احكام مالى كه انسان آن را پيدا مىكند

مسأله ٢٥٧٥- اگر چيزى را كه غصب كرده و از بين رفته مانند گندم وجو باشد كه قيمت اجزايش باهم فرق ندارد، بايد مثل همان چيزى را كه غصب كرده بدهد ولى‌چيزى را كه مى‌دهد بايد خصوصيّاتش مثل چيزى باشد كه آن را غصب كرده و از بين رفته است.

مسأله ٢٥٧٦- اگر چيزى را كه مثل گوسفند اجزاء آن باهم فرق دارد غصب نمايد و از بين برود، چنانچه قيمت بازار آن فرق نكرده باشد، ولى در مدّتى‌كه پيش او بوده مثلًا چاق شده باشد، بايد قيمت وقتى را كه چاق بوده‌بدهد.

مسأله ٢٥٧٧- اگر چيزى را كه غصب كرده وديگرى از او غصب نمايد و پيش دومى از بين برود، صاحب مال مى‌تواند عوض آن را از هريك از آنان بگيرد، يا از هركدام آنان مقدارى از عوض آن را مطالبه نمايد وچنانكه عوض مال را از اوّلى‌بگيرد، اوّلى مى‌تواند آنچه را داده از دومى بگيرد، ولى اگر از دومى بگيرد نمى‌تواند آنچه را داده از اوّلى مطالبه نمايد.

مسأله ٢٥٧٨- اگر چيزى را كه مى‌فروشند يكى از شرطهاى معامله در آن نباشد مثلًا چيزى را كه بايد با وزن خريد وفروش كنند بدون وزن معامله نمايند، معامله باطل است و چنانچه فروشنده وخريدار با قطع نظر از معامله راضى باشند كه در مال يكديگر تصرّف كنند، اشكال ندارد وگرنه چيزى را كه از يكديگر گرفته‌اند مثل مال غصبى است و بايد آن را به همديگر برگردانند، و در صورتى كه مال هريك در دست ديگرى تلف شود، چه بداند معامله باطل است چه نداند، بايد عوض آن را بدهد.

مسأله ٢٥٧٩- هرگاه مالى را از فروشنده بگيرد كه آن را ببيند يا مدّتى نزد خود نگهدارد تا اگر پسنديد بخرد، در صورتى كه آن مال تلف شود، بايد عوض آن را به صاحبش بدهد.

احكام مالى كه انسان آن را پيدا مى‌كند

مسأله ٢٥٨٠- مالى كه انسان پيدا مى‌كند اگر نشانه‌اى نداشته باشد كه به واسطه آن، صاحبش معلوم شود، نمى‌تواند به قصد اين كه ملك خودش شود آن را بردارد بلكه احتياط واجب آن است كه از طرف صاحبش صدقه بدهد.