توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٠٢ - مصرف خمس

زمين يا از مال ديگرش بدهد و نيز اگر خانه و دكّان ومانند اينها را از مسلمان بخرد، بايد خمس زمين آن را بدهد اگر هر آينه معامله بر زمين آنها مستقلًا واقع شده باشد، و امّا اگر معامله بر عنوان خانه و دكّان باشد، خمس آنها بر او واجب نيست و در دادن اين خمس قصد قربت لازم نيست، بلكه حاكم شرع هم كه خمس را از او مى‌گيرد، لازم نيست قصد قربت نمايد.

مسأله ١٨٤٦- اگر كافر ذمّى زمينى را كه از مسلمان خريده به مسلمان ديگرى هم بفروشد، بايد خمس آن را بدهد و نيز اگر بميرد ومسلمانى آن زمين را از او ارث ببرد، بايد خمس آن را از همان زمين يا از مال ديگرش بدهند.

مسأله ١٨٤٧- اگر كافر ذمّى موقع خريدن زمين شرط كند كه خمس ندهد يا شرط كند كه فروشنده خمس آن را بدهد، شرط او صحيح نيست و بايد خمس را بدهد ولى اگر شرط كند كه فروشنده مقدار خمس را از طرف او به صاحبان خمس بدهد، اشكال ندارد ولى حقّ خمس از زمين ساقط نمى‌شود مگر بعد از دادن خمس.

مسأله ١٨٤٨- اگر مسلمان زمينى را به غير خريد وفروش ملك ذمّى كافر كند و عوض آن را بگيرد مثلًا با او صلح نمايد، لزوم خمس بر كافر ذمّى بنابر احتياط است.

مسأله ١٨٤٩- اگر كافر ذمّى صغير باشد و ولىّ او برايش زمينى بخرد، بايد خمس آن را بدهد.

مصرف خمس‌

مسأله ١٨٥٠- خمس را بايد دو قسمت كنند: يك قسمت آن سهم سادات است و بايد به سيّد فقير، يا سيّد يتيم، يا به سيّدى كه در سفر درمانده بدهند ونصف ديگر آن سهم امام ٧ است كه در اين زمان بايد به مجتهد جامع الشرائط بدهند، يا به مصرفى‌كه او اجازه مى‌دهد برسانند ولى اگر انسان بخواهد سهم امام را به مجتهدى‌كه از او تقليد نمى‌كند بدهد، در صورتى كه بداند آن مجتهد ومجتهدى كه از او تقليد مى‌كند، سهم امام را به يك طور مصرف مى‌كنند، مى‌شود به او پرداخت كرد.