توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٩٧ - ٢ - معدن

٢- معدن‌

مسأله ١٨١٤- از معدن طلا، نقره، سرب، مس، آهن، نفت، ذغال سنگ، فيروزه، عقيق، زاج، نمك ومعدنهاى ديگر چيزى به دست آورد، در صورتى كه به مقدار نصاب باشد بايد خمس آن را بدهد.

مسأله ١٨١٥- نصاب معدن عبارت است از اين كه قيمت آن مساوى با ١٥ مثقال معمولى طلا بشود، يعنى اگر قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده، به قيمت ١٥ مثقال طلا برسد، اگرچه قبل از اخراج مؤنه هم باشد، بايد خمس آن را بدهد گرچه اخراج خمس مجموع بعد از اخراج مؤنه است.

مسأله ١٨١٦- استفاده‌اى كه از معدن برده، اگر قيمت آن به ١٥ مثقال طلا نرسد، خمس آن در صورتى لازم است كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش زياد بيايد.

مسأله ١٨١٧- الحاق گچ و آهك و گل سرشور و گل سرخ و سنگ آسيا به چيزهاى معدنى بنابر احتياط استحبابى است و كسى كه اينها را بيرون مى‌آورد اگر به حدّ نصاب نرسد در صورتى بايد خمس بدهد كه آنچه را بيرون آورده، به تنهايى يا با منافع ديگر كسبش از مخارج سال او زياد بيايد.

مسأله ١٨١٨- كسى كه از معدن چيزى به دست مى‌آورد، بايد خمس آن را بدهد چه معدن روى زمين باشد، يا زير آن، در زمينى باشد كه ملك است، يا در جايى‌باشد كه مالك ندارد.

مسأله ١٨١٩- اگر نداند قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده به ١٥ مثقال طلا مى‌رسد يا نه بنابر احتياط واجب اگر ممكن باشد بايد به وزن كردن يا از راه ديگر قيمت آن را معلوم كند.

مسأله ١٨٢٠- اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند، چنانچه قيمت آن به ١٥ مثقال طلا برسد، اگرچه سهم هركدام آنها اين مقدار نباشد، بايد خمس آن را بدهند بنابر احتياط واجب.