توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٩٦ - ١ - منفعت كسب

مى‌تواند در تمام مال تصرّف نمايد و بعد از مصالحه منافعى كه از آن به دست مى‌آيد مال خود اوست.

مسأله ١٨٠٩- كسى كه با ديگرى شريك است، اگر خمس منافع خود را بدهد وشريك او ندهد و در سال بعد، از مالى كه خمسش را نداده براى سرمايه شركت بگذارد، ظاهر آن است كه كسى كه خمس داده مى‌تواند تصرّف كند ولى ديگرى نمى‌تواند.

مسأله ١٨١٠- اگر بچه صغير سرمايه‌اى داشته باشد و از آن منافعى به دست آيد، بنابر احتياط واجب خمس به آن تعلّق مى‌گيرد وبر ولىّ صغير است كه خمس آن را بدهد.

مسأله ١٨١١- انسان مى‌تواند در مالى كه يقين دارد خمسش را نداده‌اند تصرّف كند و خمس آن بذمه شخصى كه مال را به او داده منتقل مى‌شود و واجب است پرداخت كند و همچنين است در مالى كه شك دارد خمس آن را داده‌اند يا نه.

مسأله ١٨١٢- كسى كه از اوّل تكليف خمس نداده، اگر ملكى بخرد و قيمت آن بالا رود، چنانچه آن ملك را براى آن نخريده كه قيمتش بالا رود و بفروشد مثلًا زمينى را براى زراعت خريده است در صورتى كه آن را خريده و از پول خمس نداده قيمت آن را داده، بايد خمس قيمتى را كه خريده بدهد ولى اگر مثلًا پول خمس نداده را بفروشنده داده و به او گفته اين ملك را به اين پول مى‌خرم در حالى كه قصد اداء خمس را نداشته، در صورتى كه حاكم شرع معامله پنج يك آن را اجازه بدهد، و اجازه او موجب تضييع حقّ صاحبان خمس نشود، خريدار بايد خمس مقدارى كه آن ملك ارزش دارد بدهد.

مسأله ١٨١٣- كسى كه از اوّل تكليف خمس نداده، از منافع كسب چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده، بايد خمس آن را بدهد و اگر اثاث خانه وچيزهاى ديگرى كه به آنها احتياج دارد مطابق شأن خود خريده، پس اگر بداند در بين سالى كه در آن سال فائده برده آنها را خريده، لازم نيست خمس آنها را بدهد و اگر نداند كه در بين سال خريده است يا بعد از تمام شدن سال، بنابر احتياط واجب بايد با حاكم شرع مصالحه كند.