توضیح المسائل (علوی) - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٣٤١ - شرائط فروشنده وخريدار

معامله‌اى كه با او مى‌شود دارد، در صورتى كه هيچكدام بر ديگرى غالب نباشد، در صورت غلبه حكم آن مقدّم است.

مسأله ٢٠٩٢- اگر چيزى را كه مى‌فروشد وعوضى را كه مى‌گيرد از يك جنس نباشد، زيادى گرفتن اشكال ندارد پس اگر يك من برنج بفروشد ودو من گندم بگيرد معامله صحيح است.

مسأله ٢٠٩٣- اگر جنسى را كه مى‌فروشد وعوضى را كه مى‌گيرد، از يك چيز عمل آمده باشد، پس اگر مخالفت فرع با اصل فقط در صفت باشد، مثلًا گندم را آرد كند يا شير را پنير نمايد اظهر آن است كه اينها از يك جنس مى‌باشد و در معامله نبايد زيادتى در آنها باشد وامّا اگر چيزى را از چيزى بگيرند مثلًا شير را كره يا شير را روغن نمايند آنها دو جنس مى‌باشند و در معامله به آنها زيادتى چه در گرفتن وچه در دادن اشكالى ندارد اگر چه بنابر احتياط مستحب در اين صورت هم ترك زيادتى به آنها در معامله است.

مسأله ٢٠٩٤- جو وگندم در ربا يك جنس حساب مى‌شود، پس اگر يك من گندم بدهد ويك من وپنج سير جو بگيرد، ربا وحرام است و نيز اگر مثلًا ده من جو بخرد كه سر خرمن ده من گندم بدهد، چون جو را نقد گرفته و بعد از مدّتى گندم را مى‌دهد، مثل آن است كه زيادى گرفته وحرام مى‌باشد.

مسأله ٢٠٩٥- اگر مسلمان ازكافرى كه در پناه اسلام نيست، ربا بگيرد اشكال ندارد و نيز پدر وفرزند و زن وشوهر مى‌توانند از يكديگر ربا بگيرند.

شرائط فروشنده وخريدار

مسأله ٢٠٩٦- براى فروشنده وخريدار شش چيز شرط است: اوّل- آن كه بالغ باشند؛ دوم- آن كه عاقل باشند؛ سوم- آن كه سفيه نباشند، يعنى مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف نكنند؛ چهارم- آن كه قصد خريد وفروش داشته باشند، پس اگر مثلًا بشوخى بگويد مال خود را فروختم، معامله باطل است؛ پنجم- آن كه كسى‌آنها را